ئەگەر مۇھەببەتلەر قۇرئاننىڭ دېگىنى بويىچە، ﷲ نامىدىن، ئۇنى سۆيۈش نامىدىن بولسا، ئۇ چاغدا ھەم دۇنيادا، ھەم ئاخىرەتتە ئېسىل نەتىجىلىرى بار.

……………………….

  ھايات رەپىقەڭگە بولغان مۇھەببىتىڭ، گۈزەل ئەخلاقىغا، شەپقەتلىك خىسلىتىگە، ھەمدە بىر رەھمەت ھەدىيەسى بولغانلىقىغا قاراپ قۇرۇلغانلىقى ئۈچۈن، ئۇنىڭغا سەمىمىي مۇھەببەت ۋە مەرھەمەت كۆرسىتىسەن. ئىككىڭلار قېرىغاندىمۇ بۇلار زىيادىلىشىدۇ. بولمىسا،چىراينىڭ گۈزەللىكىگە بولغان نەفسانى مۇھەببەت بولسا، ئۇ خىل مۇھەببەت تېز بۇزۇلىدۇ. ئارىلىرىدىكى ياخشى ئالاقىدارلىقمۇ بۇزۇلىدۇ.

  ئاتا–ئانىغا بولغان مۇھەببىتىڭ، جانابى ﷲ نامىدىن بولغانلىقى ئۈچۈن، ھەم بىر ئىبادەت بولۇش بىلەن بىرگە، ھەم ئۇلار قېرىغاندا، ھۆرمەت ۋە مۇھەببىتىڭنى ئارتتۇرىسەن. ئەڭ ئالىيجاناب بىر ھېس ۋە قىزغىن بىر مەرتلىك بىلەن ئۇلارغا خىزمەت قىلىش، ئۇلارنىڭ ئۆمۈرلىرىنىڭ ئۇزۇن بولىشىنى ئارزۇ قىلىپ دۇئا قىلىش، «ئۇلارنىڭ يۈزىدىن تېخىمۇ كۆپ ساۋاپ تاپاي» دەپ، سەمىمىي ھۆرمەت بىلەن ئۇلارنىڭ قولىنى سۆيۈش، ئەمەلىيەتتە يۈكسەك بىر روھانى لەززەتتۇر. بولمىسا ئۇ مۇھەببەت، نەفسانى شەكىلدە، دۇنيا ئېتىبارى بىلەن بولسا، ئۇلار قېرىغان ۋە ساڭا يۈك بولىدىغان بىر ھالغا كىرگەن ۋاقىتتا، ئەڭ يامان ۋە ئەڭ پەس بىر ھېس بىلەن ئۇلارنى ياقتۇرماي تۆۋەن كۆرۈش، سېنىڭ ھاياتىڭغا سەۋەب بولغان ئۇ مۆھتىرەم زاتلارنىڭ ئۆلۈملىرىنى ئارزۇ قىلىشتەك ئەھۋاللار ۋەھشى، قايغۇلۇق، روھانى بىر ئەلەملەرگە سەۋەبتۇر.

  پەرزەنتلىرىڭگە بولغان مۇھەببەت بولسا، يەنى جانابى ﷲنىڭ سېنىڭ قارىشىڭغا، تەربىيەڭگە ئامانەت قىلغان سۆيۈملۈك، يېقىملىق ئۇ مەخلۇقلارغا مۇھەببەت بولسا، بەكمۇ لەززەتلىك بىر مۇھەببەت ۋە بىر نىمەتتۇر. بىر بالاغا دۇچار بولسىمۇ، ئوشۇقچە ئەلەم تارتمايسەن. ۋاپاتلىرى بىلەنمۇ مەيۈس ھالدا پەريات چەكمەيسەن. يۇقىرىدا دېيىلگىنىدەك، ئۇلارنىڭ ياراتقۇچىسى ھەم چەكسىز ھىكمەت ئىگىسى، ھەم چەكسىز شەپقەت ئىگىسى بولغانلىقتىن، «ئۇلار ئۈچۈن بۇ ئۆلۈم بىر سائادەتتۇر» دەيسەن. ئۇلارنى ساڭا بەرگەن زاتنىڭ رەھمىتىنى ئويلايسەن. ئايرىلىش ئەلىمىدىن قۇتۇلىسەن.

  دوست–يېقىنلىرىڭغا بولغان مۇھەببەت بولسا، ﷲ ئۈچۈن بولغانلىقتىن، ئۇلارنىڭ ئايرىلىشلىرى، ھەتتا ئۆلۈشلىرى، سۆھبىتىڭلارغا ۋە قېرىنداشلىقىڭلارغا توسقۇن بولمىغانلىقى ئۈچۈن، ئۇ مەنىۋى مۇھەببەت ۋە روھانى مۇناسىۋەتتىن داۋاملىق پايدىلىنالايسەن. بىللە بولۇش ۋە ۋىسال لەززىتى دائىملىق بولىدۇ. ﷲ ئۈچۈن بولمىسا، بىر كۈنلۈك بىللە بولۇش(ۋىسال) لەززىتى يۈز كۈنلۈك ئايرىلىش(پىراق) ئەلىمىنى نەتىجە بېرىدۇ^.

   ياشلىققا مۇھەببەت بولسا، جانابى ﷲنىڭ بىر نىمىتى دەپ سۆيگەنلىكىڭ ئۈچۈن، ئەلۋەتتە ئۇنى ئىبادەتكە سەرپ قىلىسەن. گۇناھ پاتقاقلىرىدا تۇنجۇقتۇرۇپ ئۆلتۈرمەيسەن. ھەمدە ئۇ ياشلىقىڭدا قازانغان ئىبادەتلەر، ئۇ فانىي ياشلىقنىڭ باقىي مېۋىسىدۇر. سەن قېرىغاندا، ياشلىقنىڭ ياخشىلىقلىرى بولغان باقىي مېۋىلىرىنى قولغا كەلتۈرۈپ بولغان بولۇش بىلەن بىرگە، ياشلىقنىڭ زىيانلىرىدىن، يامانلىقلىرىدىنمۇ قۇتۇلۇپ بولغان بولىسەن. شۇنداقلا قېرىلىقتا تېخىمۇ كۆپ ئىبادەت قىلىشقا مۇۋەپپىقىيەت ۋە ئىلاھىي مەرھەمەتكە تېخىمۇ كۆپ لاياقەت قازانغانلىقىڭنى ئويلايسەن. ئەھلى غەپلەتكە ئوخشاش، بەش–ئون يىللىق بىر ياشلىق لەززىتىدىن كېيىن «ئىسىت، ياشلىقىم كەتتى!» دەپ قىرىق–ئەللىك يىل ھەسرەت چېكىپ، ياشلىقىڭغا يىغلىمايسەن. خۇددى شۇنداقلاردىن بىرسى دېگەنىكەن: لَيْتَ الشَّبَابَةَ يَعُودُ يَوْمًا فَاُخْبِرُهُ بِمَا فَعَلَ الْمَشِيبُ يەنى: «كاشكى ياشلىقىم بىر بىر كۈن قايتىپ كەلسە ئىدى، قېرىلىقنىڭ مېنىڭ بېشىمغا نېمىلەرنى ئېلىپ كەلگەنلىكىنى شىكايەت قىلىپ خەۋەر بېرەتتىم.»

  باھاردەك زىننەتلىك نەرسىلەرگە بولغان مۇھەببەت بولسا، ئىلاھىي سەنئەتنى كۆزىتىش ئۈچۈن بولغانلىقتىن، ئۇ باھارنىڭ كېتىشى بىلەن، قاراپ زوقلىنىش لەززىتى تۈگىمەيدۇ. چۈنكى باھار خۇددى كۆركەم بىر خەتكە ئوخشاش ئىپادىلىگەن مەنىلىرىدىن ھەر ۋاقىت زوقلىنالايسەن. سېنىڭ خىيالىڭ ۋە زامان، ھەر ئىككىسى خۇددى كىنو لېنتىلىرىدەك سەن ئۈچۈن ئۇ قاراپ زوقلىنىش لەززەتلىرىنى دائىمىي قىلىش بىلەن بىرگە، ئۇ باھارنىڭ مەنىلىرى ۋە گۈزەللىكلىرىنى يېڭىلاپ نەزىرىڭگە سۇنىدۇ. ئۇ ۋاقىت مۇھەببىتىڭ ھەسرەتلىك، ئەلەملىك ۋە ۋاقىتلىق بولمايدۇ، بەلكى لەززەتلىك ۋە زوقلۇق بولىدۇ.

  دۇنياغا بولغان مۇھەببىتىڭ بولسا، جانابى ﷲنىڭ نامىدىن بولغانلىقتىن، دۇنيانىڭ دەھشەتلىك مەۋجۇداتلىرى، ساڭا يېقىن بىر دوستتەك بولىدۇ. دۇنيانى ئاخىرەت ئېتىزى دەپ سۆيگەنلىكىڭ ئۈچۈن، ھەر نەرسىدە ئاخىرىتىڭگە پايدا بېرىدىغان بىر دەسمايە ۋە نەتىجە ئالالايسەن. بالا–مۇسىبەتلەرمۇ ساڭا قورقۇنچ بەرمەيدۇ. يوقىلىش ۋە ئايرىلىشلارمۇ ساڭا ئەلەم تۇغدۇرمايدۇ. تولۇق راھەتچىلىك بىلەن ئۇ مېھمانخانىدا ھايات مۇددىتىڭنى ئۆتكۈزىسەن. بولمىسا بۇ دۇنيانى ئەھلى غەپلەتكە ئوخشاش سۆيسەڭ، يۈزلىگەن قېتىم ساڭا دېدۇقكى، جان قىينايدىغان، ئېزىدىغان، بوغىدىغان، يوقىلىشقا مەھكۇم بولغان نەتىجىسىز بىر مۇھەببەت ئىچىدە تۇنجۇقۇپ تۈگىشىسەن.

  سەن سۆيگەن بەزى نەرسىلەرگە، قۇرئان تەلەپ قىلغان شەكىلدە بولغان مۇھەببەت نەتىجىلىرىنىڭ ھەربىرسىدە يۈزدىن ئاران بىر تەرىپىنى كۆرسەتتۇق. قۇرئان كۆرسەتكەن يولدا بولمىغاندا كەلتۈرىدىغان زىيانلىرىدىن يۈزدە بىرىگە ئىشارەت قىلدۇق.

  ئەمدى سەن سۆيگەن شۇ نەرسىلەرنىڭ باقىي ئالەمدىكى، ئاخىرەت ماكانىدىكى، قۇرئانى كەرىم پارلاق ئايەتلىرى بىلەن ئىشارەت قىلغان نەتىجىلىرىنى ئاڭلاش ۋە چۈشىنىشنى خالىساڭ…

مۇھەببەت

————————————————————

ئەھلى ئىمان ئاخىرەتلىك ھەمشىرىلىرىم بولغان ئاياللار

قاتلىمى بىلەن بىر سۆھبەت

  بەزى ۋىلايەتلەردە ئاياللار قاتلىمىنىڭ سەمىمىي ۋە ھارارەتلىك بىر شەكىلدە نۇرلار بىلەن ئالاقىدارلىقلىرىنى كۆرگەن ۋە مېنى لاياقىتىمدىن كۆپ ئۈستۈن كۆرۈپ، ئىشەنچ بىلەن نۇرلارغا ئائىت دەرسلىرىمگە بېرىلگەنلىكلىرىدىن خەۋەردار بولغان ۋاقىتلىرىمدا، مۇبارەك ئىسپارتاغا ۋە مەنىۋى مەدرەسەتۇززەھراغا* ئۈچىنچى قېتىم كەلگىنىمدە ئاڭلىدىمكى ئۇ مۇبارەك ئاخىرەتلىك ھەمشىرىلىرىم بولغان ئاياللار تائىپىسى مەندىن بىر دەرس كۈتۈۋېتىپتۇ، خۇددى ۋەز تەرىقىسىدە مەسچىتلەردە مەندىن بىر دەرس ئاڭلايدىغاندەك مېنى ساقلاۋېتىپتۇ. ھالبۇكى، مەن تۆت–بەش جەھەتتە كېسەلچانمەن. ھەمدە پەرىشان، ھەتتا سۆزلەشكە، ھەتتا بىر نەرسە ئويلىنىشقىمۇ ئىقتىدارسىز ھالەتتە تۇرغىنىمدا بۇ كېچە شىددەتلىك بىر ئەسكەرتىش بىلەن قەلبىمگە كەلدىكى: مادەم** ئون بەش يىل بۇرۇن ياشلارنىڭ تەلەپ قىلىشى بىلەن «ياشلار رەھبىرى»نى ئۇلار ئۈچۈن يازدىڭ ۋە ناھايىتى كۆپ پايدىسى بولدى. ھالبۇكى ئاياللار تائىپىسى ياشلاردىن بەكرەك شۇنداق بىر رەھبەرگە بۇ زاماندا تېخىمۇ مۇھتاجدۇر. مەنمۇ بۇ ئەسكەرتىشكە قارىتا بەكمۇ پەرىشانلىقىم، زەئىپلىكىم ۋە ئاجىزلىقىم بىلەن بىللە، «ئۈچ نۇكتە» بىلەن بەزى زۆرۈر ماددىلارنى ناھايىتى قىسقا بىر شەكىلدە ئۇ مۇبارەك ھەمشىرىلىرىمگە ۋە مەنىۋى ياش ئەۋلاتلىرىمغا بايان قىلىمەن.

  بىرىنچى نۇكتە: رىسالەئى نۇرنىڭ ئەڭ مۇھىم بىر ئاساسى شەپقەت بولغانلىقتىن، ئاياللار تائىپىسى شەپقەت قەھرىمانلىرى بولغانلىقى جەھەتتىن رىسالەئى نۇر بىلەن فىتراتدىن (يارىتىلىشىدىن) تېخىمۇ زىيادە ئالاقىداردۇر. ئەلھەمدۇلىللاھ، بۇ فىترىي (تەبىئىي) ئالاقىدارلىق كۆپ يەرلەردە ھېس قىلىنىۋاتىدۇ. بۇ شەپقەتتىكى پىداكارلىق ھەقىقىي بىر ئىخلاسنى ۋە ھەق كۈتمەيدىغان بىر پىداكارلىق مەنىسىنى ئىپادە قىلغانلىقتىن ھازىرقى زامانىمىزدا بەكمۇ كۆپ ئەھمىيىتى بار.

  شۇنداق، بىر ئانا ئۆز بالىسىنى خەتەرلەردىن قۇتقۇزۇش ئۈچۈن ھېچبىر ھەق خالىماستىن روھىنى پىدا قىلىشى ۋە ھەقىقىي بىر ئىخلاس بىلەن، فىترىي ۋەزىپىسى ئېتىبارى بويىچە ئۆزىنى بالىسى ئۈچۈن قۇربان قىلىشى كۆرسىتىدۇكى، ئاياللاردا ناھايىتى يۈكسەك بىر قەھرىمانلىق بار. بۇ قەھرىمانلىقنىڭ يۈكسىلىشى بىلەن ھەم دۇنياۋى ھاياتىنى، ھەم ئاخىرەتلىك ھاياتىنى قۇتقۇزالايدۇ. بىراق بەزى بۇزۇق جەريانلار سەۋەبلىك ئۇ قۇۋۋەتلىك ۋە قىممەتلىك ھېس تەرەققى قىلمايدۇ ياكى سۇيىئىستېمال قىلىنىدۇ. يۈزلىگەن مىساللىرىدىن بىر كىچىك مىسالى شۇدۇر:

  ئۇ شەپقەتلىك ئانا، بالىسىنىڭ دۇنياۋى ھاياتتا خەتەرگە يولۇقۇپ قالماسلىقى ۋە پايدا–مەنپەئەتكە ئېرىشىشى ئۈچۈن ھەر قانداق پىداكارلىقنى نەزىرىگە ئالىدۇ ۋە ئۇنى ئۇ بويىچە تەربىيە قىلىدۇ. «بالام باشلىق بولسۇن» دەپ بارلىق مۈلكىنى بېرىدۇ، قارىيلىق مەكتىپىدىن چىقىرپ ياۋرۇپاغا ئەۋەتىدۇ. بىراق بۇ بالىنىڭ ئەبەدىي ھاياتى خەتەرگە يۈزلىنىۋاتقانلىقىنى ئويلىمايدۇ. دۇنيا تۈرمىسىدىن قۇتقۇزۇشقا تىرىشىدۇ، جەھەننەم تۈرمىسىگە چۈشۈپ قېلىشىنى نەزەرگە ئالمايدۇ. فىترىي شەپقەتكە تامامەن زىت ھالدا، ئۇ مەسۇم بالىسىنى ئاخىرەتتە ئۆزىگە شاپائەتچى قىلىشنىڭ ئورنىغا دەۋاگەر قىلىۋالىدۇ. ئۇ بالا: «نېمە ئۈچۈن مېنىڭ ئىمانىمنى قۇۋۋەتلەندۈرمەي بۇ ھالاكىتىمگە سەۋەب بولدۇڭ؟» دەپ شىكايەت قىلىدۇ. دۇنيادىمۇ ئىسلام تەربىيەسىنى دەل ئالمىغانلىقى ئۈچۈن ئانىسىنىڭ ئۇ ھەيران قالارلىق شەپقىتىگە قارىتا لايىق شەكىلدە جاۋاب قايتۇرالمايدۇ، ھەتتا كۆپ سەۋەنلىك ئۆتكۈزىدۇ. ئەگەر ھەقىقىي شەپقەتنى سۇيىئىستېمال قىلماي، بىچارە بالىسىنى ئەبەدىي تۈرمە بولغان جەھەننەمدىن ۋە ئەبەدىي ھالاكەت بولغان ئازغۇنلۇق ئىچىدە ئۆلۈشتىن قۇتۇلدۇرۇشقا ئۇ شەپقەت سىرى بويىچە تىرىشسا، ئۇ بالا قىلغان پۈتۈن ياخشى ئەمەللەرنىڭ ھەممىسى ئانىسىنىڭ ئەمەل دەپتىرىگە يېزىلىش بىلەن بىللە؛ ئانىسىنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن ھەر ۋاقىت ياخشى ئەمىلى ئارقىلىق روھىغا نۇر يېتىشتۈرۈپ تۇرغىنىدەك، ئاخىرەتتىمۇ دەۋاگەر بولۇش ئەمەس، بەلكى پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن شاپائەتچى بولۇپ ئەبەدىي ھاياتتىمۇ ئۇنىڭغا مۇبارەك بىر پەرزەنت بولىدۇ.

شۇنداق، ئىنساننىڭ ئەڭ بىرىنچى ئۇستازى ۋە تەسىرى كۈچلۈك مۇئەللىمى ئۆز ئانىسىدۇر. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن مەن ئۆز شەخسىمدە قەتئىي ۋە دائىم ھېس قىلغان بۇ مەنىنى بايان قىلىمەن:

  مەن بۇ سەكسەن يىللىق ئۆمرۈمدە، سەكسەن مىڭ زاتتىن دەرس ئالغان بولساممۇ، قەسەم قىلىمەنكى ئەڭ ئاساسلىق، تەۋرەنمەس، ھەمدە ھەر ۋاقىت ماڭا دەرسىنى يېڭىلاپ تۇرغاندەك ھېس بەرگەن مەرھۇم ئانامدىن ئالغان ئۇ تەلقىن ۋە مەنىۋى دەرسلەر، خۇددى ماددى بەدىنىمگە تىرىلغان ئۇرۇقلاردەك تەبىئىتىمدە يەرلەشكەن. باشقا دەرسلىرىمنىڭ ئۇ ئۇرۇقلارنىڭ ئۈستىگە بىنا قىلىنغانلىقىنى ئەينەن كۆرىۋاتىمەن. دېمەك مەرھۇم ئانامنىڭ بىر يېشىمدىكى تەبىئىتىمگە ۋە روھىمغا سىڭدۈرگەن دەرس ۋە تەلقىنلىرىنىڭ، ھازىر بۇ سەكسەن يېشىمدا كۆرگەن ھەقىقەتلەر ئىچىدە بىردىن ئاساسى ئۇرۇق بولغانلىقىنى كۆرمەكتىمەن.

  جۈملىدىن: مەسلىكىمىزنىڭ تۆت ئاساسىدىن ئەڭ مۇھىمى بولغان شەپقەت قىلىش ۋە رىسالەئى نۇرنىڭمۇ ئەڭ چوڭ ھەقىقىتى بولغان ئىچ ئاغرىتىش ۋە مەرھەمەت كۆرسىتىشنى ئۇ ئانامنىڭ شەپقەتلىك ھەرىكەت ۋە ھاللىرىدىن، ھەمدە ئۇ مەنىۋى دەرسلىرىدىن ئالغانلىقىمنى روشەن كۆرمەكتىمەن. شۇنداق، بۇ ھەقىقىي ئىخلاس بىلەن ھەقىقىي بىر پىداكارلىق ئېلىپ يۈرگەن ئانا شەپقىتى سۇيىئىستېمال قىلىنىپ، مەسۇم بالىسىنىڭ ئالماس خەزىنىسى ھۆكمىدىكى ئاخىرىتىنى ئويلانماستىن، ۋاقىتلىق فانىي شىشە ھۆكمىدىكى دۇنياغا ئۇ بالىنىڭ مەسۇم يۈزىنى بۇراش ۋە مۇشۇ شەكىلدە شەپقەت كۆرسىتىش ئۇ شەپقەتنى سۇيىئىستېمال قىلغانلىقتۇر.

  شۇنداق، ئاياللارنىڭ شەپقەت جەھەتتىكى بۇ قەھرىمانلىقلىرىنى ھېچبىر ھەق ۋە ھېچبىر جاۋاب خالىماستىن، ھېچبىر شەخسىي مەنپەئەت، ھېچبىر رىياكارلىق مەنىسى بولماستىن روھىنى پىدا قىلىدىغانلىقىغا، ئۇ شەپقەتنىڭ كىچىككىنە بىر نەمۇنىسىنى ئېلىپ يۈرگەن بىر توخىنىڭ چۆجىسىنى قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن شىرغا ئېتىلىشى ۋە روھىنى پىدا قىلىشى ئىسپات بولىدۇ.

  ھازىر ئىسلام تەربىيەسىدە ۋە ئاخىرەتلىك ئەمەللەردە ئەڭ قىممەتلىك ۋە ئەڭ زۆرۈر ئاساس ئىخلاستۇر. بۇ خىل شەپقەتتىكى قەھرىمانلىقتا ئۇ ھەقىقىي ئىخلاس باردۇر.

  ئەگەر بۇ ئىككى نۇقتا ئۇ مۇبارەك تائىپىدە تەرققىي قىلسا ئىسلام دائىرىسىدە ناھايىتى چوڭ بىر سائادەتكە سەۋەب بولىدۇ. ھالبۇكى ئەرلەرنىڭ قەھرىمانلىقى جاۋابسىز بولمايدۇ. بەلكى يۈز جەھەتتە جاۋاب خالايدۇ. ھېچ بولمىسا شان–شەرەپ خالىشىدۇ. بىراق بەكمۇ ئەپسۇس، بىچارە مۇبارەك ئاياللار تائىپىسى زالىم ئەرلىرىنىڭ شەرلىرىدىن ۋە ھۆكۈمرانلىقلىرىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن باشقا بىر تەرزدە، زەئىپلىك ۋە ئاجىزلىقتىن كەلگەن باشقا بىر تۈردىكى رىياكارلىققا كىرىشىۋاتىدۇ.

  ئىككىنچى نۇكتە: مەن يالغۇزلۇقتا بولغان ۋە ئىجتىمائىي ھاياتتىن ئۆزۈمنى تارتقان بولساممۇ، بۇ يىل بەزى رىسالەئى نۇر ئوقۇغۇچى قېرىنداشلىرىم ۋە ھەمشىرىلىرىمنىڭ يۈز–خاتىرىسى ئۈچۈن دۇنياغا قارىدىم. مەن بىلەن كۆرۈشكەن كۆپىنچە دوستلاردىن ئۆزىنىڭ ئائىلىۋى ھاياتلىرى توغرىسىدا شىكايەت ئاڭلىدىم. «ئەيۋاھ!- دېدىم، ئىنساننىڭ، بولۇپمۇ مۇسۇلماننىڭ بىر قورغىنى ۋە بىر خىل جەننىتى، ھەمدە كىچىك بىر دۇنياسى ئائىلە ھاياتىدۇر. بۇمۇ بۇزۇلۇشقا باشلىدىمۇ؟» دېدىم. سەۋەبىنى ئىزدىدىم. بىلدىمكى خۇددى ئىسلامىيەتنىڭ ئىجتىمائىي ھاياتىغا ۋە نەتىجىدە دىنى ئىسلامغا زىيان بېرىش ئۈچۈن ياشلارنى يولدىن چىقىرىش ۋە ياشلىق ھەۋەسلىرى ئارقىلىق كەيپ–ساپاغا يۈزلەندۈرۈش ئۈچۈن بىر–ئىككى كومىتېت مەشغۇل بولىۋاتقىنىدەك، ئوخشاشلا بىچارە ئاياللار تائىپىسىنىڭ غاپىل قىسمىنىمۇ خاتا يوللارغا يۈزلەندۈرۈش ئۈچۈن بىر–ئىككى كومىتېتنىڭ جىددى بىر سۈرەتتە پەردە ئارقىسىدا تىرىشىۋاتقانلىقىنى ھېس قىلدىم. ھەمدە بىلدىمكى، بۇ ئىسلامىيەت خەلقىگە يەنە بىر دەھشەتلىك زەربە بۇ جەھەتتىن كېلىۋاتىدۇ. مەنمۇ ھەمشىرىلىرىم بولغان سىلەرگە ۋە ئىچىڭلاردىكى مەنىۋى ئەۋلاتلىرىم بولغان ياشلارغا قەتئىي بايان قىلىمەنكى، ئاياللارنىڭ ئاخىرەتلىك سائادىتىدەك دۇنياۋى سائادەتلىرىنىمۇ، تەبىئىتىدىكى يۈكسەك ھېسلىرىنىمۇ بۇزۇلۇشتىن قۇتۇلدۇرۇشنىڭ يىگانە چارىسى، پەقەت ۋە پەقەت ئىسلامىيەت دائىرىسىدىكى دىنىي تەربىيەدۇر! روسىيەدە ئۇ بىچارە تائىپىنىڭ قانداق ئەھۋالغا چۈشۈۋاتقانلىقىنى ئاڭلاۋاتىسىلەر. رىسالەئى نۇرنىڭ بىر پارچىسىدا دېيىلگەنكى، ئەقلى بېشىدا بولغان بىر ئادەم ئايالىغا بولغان مۇھەببەت ۋە سۆيگۈسىنى بەش–ئون يىللىق فانىي ۋە سىرتقى ھۆسنى–جامالىغا بىنا قىلمايدۇ. بەلكى ئاياللارنىڭ ھۆسنى–جامالىنىڭ ئەڭ گۈزەل ۋە دائىمىي تەرىپى بولغان شەپقىتىگە ۋە ئاياللىققا مەخسۇس گۈزەل ئەخلاقىغا سۆيگۈسىنى بىنا قىلىش لازىم. شۇندىلا ئۇ بىچارە قېرىپ قالغان ۋاقىتتىمۇ يولدىشىنىڭ ئۇنىڭغا بولغان مۇھەببىتى داۋام قىلىدۇ. چۈنكى ئۇنىڭ ئايالى پەقەتلا دۇنيا ھاياتىدىكى ۋاقىتلىق بىر ياردەمچى ھەمراھ ئەمەس، بەلكى ئەبەدىي ھاياتىدا ئەبەدىي ۋە سۆيۈملۈك بىر ھاياتىي رەپىقىسى بولغانلىقتىن، قېرىغىنىدا تېخىمۇ زىيادە ھۆرمەت ۋە مەرھەمەت بىلەن بىر–بىرىگە مۇھەببەت كۆرسىتىشى لازىم كېلىدۇ. ھازىرقى «مەدەنىي تەربىيە» پەردىسى ئاستىدىكى ھايۋانلارچە ۋاقىتلىق بىر يېقىنلىقتىن كېيىن ئەبەدىي بىر ئايرىلىشقا يۈز تۇتقان ئۇ ئائىلە ھاياتى يىلتىزىدىن بۇزىلىدۇ.

  رىسالەئى نۇرنىڭ بىر پارچىسىدا شۇنداق دېيىلگەن: ئەبەدىي ھەمرايىنى يوقىتىۋەتمەسلىك ئۈچۈن تەقۋادار ئايالىنى تەقلىد قىلىپ، ئۆزىمۇ تەقۋادار بولىدىغان ئادەم نېمە دېگەن بەختىيار! يولدىشىنى دىندار كۆرۈپ، ئەبەدىي دوستى ۋە ھەمراھىنى يوقىتىۋەتمەسلىك ئۈچۈن ئۆزىمۇ كامىل دىندار بولۇشقا تىرىشىدىغان ۋە دۇنياۋى سائادىتى ئىچىدە ئاخىرەتلىك سائادەتنى قازىنىدىغان ئايال نېمە دېگەن بەختلىك! كەيپ–ساپا يولىدا ماڭغان ئايالىغا ئەگىشىپ، ئۇنى ۋاز كەچۈرۈشكە تىرىشمايدىغان، ھەتتا ئۆزىمۇ ئىشتىراك قىلىدىغان ئادەم نېمە دېگەن بەختسىز! يولدىشىنىڭ گۇناھكارلىقىغا قاراپ، ئۇمۇ باشقا بىر شەكىلدە ئۇنى تەقلىد قىلىدىغان ئايال نېمە دېگەن بەختسىز! بىر–بىرىنىڭ ئوتقا تاشلىنىشىغا ياردەم قىلىدىغان، يەنى مەدەنىيەت فانتازىيەلىرىگە بىر–بىرىنى قىزىقتۇرىدىغان ئەر–ئاياللارغا ۋەيل بولسۇن! (ۋاي ھالىغا!)

  رىسالەئى نۇرنىڭ مانا بۇ مەزمۇندىكى جۈملىلىرىنىڭ مەنىسى شۇدۇركى: بۇ زاماندا ئائىلە ھاياتىنىڭ، دۇنياۋى ۋە ئاخىرەتلىك سائادىتىنىڭ ۋە ئاياللاردىكى يۈكسەك ھېسلارنىڭ تەرەققىي قىلىشىنىڭ ئاساسى، پەقەتلا شەرىئەت دائىرىسىدىكى ئىسلامىي ئەدەپ–ئەخلاقلار بىلەنلا بولالايدۇ.

  ھازىر ئائىلە ھاياتىدىكى ئالاھىدە نۇقتا بۇدۇركى، ئايالى يولدىشىدىن يامانلىق ۋە ساداقەتسىزلىك كۆرسە ۋە ئۇمۇ يولدىشىغا قارشى ئايالنىڭ ئائىلىۋى ۋەزىپىسى بولغان ساداقەت ۋە ئىشەنچنى بۇزسا، ئەينەن ئەسكەرلىكتىكى ئىتائەتنىڭ بۇزۇلىشىدەك ئۇ ئائىلە ھاياتىنىڭ مىخانىزىمى بىتچىت بولىدۇ. ئەمەلىيەتتە ئۇ ئايال ئەبەدىي ھەمراھىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن قولىدىن كېلىشىچە يولدىشىنىڭ قۇسۇرىنى تۈزىتىشكە تىرىشىشى لازىم. بولمىسا ئۇمۇ ئۆزىنى يېرىم يالىڭاچ قىلىپ باشقىلارغا كۆرسىتىشكە ياكى سۆيدۈرۈشكە تىرىشسا ھەر جەھەتتىن زىيان تارتىدۇ. چۈنكى ھەقىقىي ساداقەتنى تاشلىغانلىقتىن، دۇنيادىمۇ جازاسىنى كۆرىدۇ. چۈنكى ئۇنىڭ تەبىئىتى نامەھرەملەرنىڭ نەزىرىدىن قورقىدۇ، ئىچى سىقىلىدۇ ۋە ئۆزىنى تارتىدۇ. نامەھرەم بولغان يىگىرمە ئەر كىشىنىڭ ئون سەككىزىنىڭ نەزىرىدىن بىئارام بولىدۇ. ئەر كىشى بولسا نامەھرەم يۈز ئايالدىن پەقەتلا بىرسىدىن بىئارام بولۇپ قارىشىدىن ئىچى سىقىلىدۇ. ئايال كىشى ئۇ جەھەتتە ئازاپلانغىنىدەك، ساداقەتسىز دەپ قارىلىنىشقا دۇچار بولىدۇ. زەئىپلىكى بىلەن بىللە، ھوقۇقىنى مۇھاپىزەت قىلالمايدۇ.

  خۇلاسە: خۇددى ئاياللار قەھرىمانلىقتا، ئىخلاستا شەپقەت جەھەتتىن ئەرلەرگە ئوخشىمىغىنىدەك، ئەرلەرمۇ ئۇ قەھرىمانلىقتا ئۇلارغا يېتىشەلمەيدۇ. شۇنىڭغا ئوخشاش ئۇ مەسۇم ئاياللارمۇ كەيپ–ساپادا ھېچبىر جەھەتتىن ئەرلەرگە يېتىشەلمەيدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن تەبىئىتى ۋە زەئىپ يارىتىلىشى سەۋەبلىك نامەھرەملەردىن پەۋقۇلئاددە قورقىدۇ، ھەمدە ھىجاب ئىچىدە يوشۇرىنىشقا ئۆزلىرىنى مەجبۇر بىلىشىدۇ. چۈنكى ئەر سەككىز مىنۇتلۇق زوق ۋە لەززەت ئۈچۈن بۇزۇق كەيپكە بېرىلسە پەقەتلا سەككىز لىراچىلىك زىيان تارتىدۇ. بىراق ئايال سەككىز مىنۇتلۇق بۇزۇق كەيپتىكى زوقنىڭ جازاسى قاتارىدا دۇنيادىمۇ سەككىز ئاي ئېغىر بىر يۈكنى قورسىقىدا ئېلىپ يۈرىدۇ ۋە سەككىز يىل ئۇ ھامىيسىز بالىنى تەربىيە قىلىش مۇشەققىتىگە كىرگەنلىكى ئۈچۈن كەيپ–ساپادا ئەرلەرگە يىتىشەلمەيدۇ، يۈز ھەسسە ئارتۇق جازاسىنى تارتىدۇ. ئاز بولمىغان بۇ خىل ھادىسىلەرمۇ كۆرسىتىدۇكى، مۇبارەك ئاياللار تائىپىسى يارىتىلىشىدىن يۈكسەك ئەخلاققا مەنبە بولغىنىدەك، گۇناھ ۋە كەيپ–ساپادىكى دۇنياۋىي زوق ئۈچۈن قابىلىيىتى يوق ھۆكمىدىدۇر. دېمەك ئۇلار ئىسلامىي تەربىيە دائىرىسى ئىچىدە بەختلىك بىر ئائىلە ھاياتى ئۆتكۈزۈشكە لايىھەلەنگەن بىر خىل مۇبارەك مەخلۇقاتتۇر. بۇ مۇبارەكلەرنى بۇزۇقچىلىققا ئۈندىگەن كومىتېتلارغا قەھر بولسۇن! ﷲ بۇ ھەمشىرىلىرىمنىمۇ بۇ ئەخمەقلەرنىڭ شەرلىرىدىن مۇھاپىزەت قىلسۇن، ئامىن!

  ھەمشىرىلىرىم! بۇ سۆزۈمنىمۇ سىلەرگە خۇسۇسىي دەپ قويايكى، تىرىكچىلىك دەردى ئۈچۈن باشباشتاق، ئەخلاقسىز ۋە غەربپەرەس بىر ئەرنىڭ ھۆكۈمرانلىقى ئاستىغا كىرگەننىڭ ئورنىغا، تەبىئىتىڭلاردىكى ئىقتىسادچىللىق ۋە قانائەتچانلىق ھېسسى بىلەن، يېزىدىكى مەسۇم ئاياللارنىڭ ئۆز نەپىقىلىرىنى ئۆزى تەمىنلەش ئۈچۈن تىرىشىشلىرىدەك ئۆزۈڭلارنى تەمىنلەشكە تىرىشىڭلار. سودا مېلى بولۇشقا تىرىشماڭلار. ناۋادا سىلەرگە مۇناسىپ بولمىغان بىر ئەر نېسىپ بولۇپ قالغان بولسا، قىسمىتىڭلارغا رازى بولۇڭلار، قانائەت قىلىڭلار. سىلەرنىڭ رازىلىقىڭلار ۋە قانائىتىڭلار بىلەن ئىنشائاللاھ ئۇمۇ ئىسلاھ بولىدۇ. بولمىسا بەزىدە ئاڭلاۋاتقىنىمدەك ئاجرىشىش ئۈچۈن سوتلارغا مۇراجىئەت قىلىپ قالىسىلەر. بۇمۇ ئىسلامىي ئار–نۇمۇس ۋە مىللىي شەرىپىمىزگە ياراشمايدۇ!

  ئۈچىنچى: ئەزىز ھەمشىرىلىرىم! قەتئىييەن بىلىڭلاركى، شەرىئەت دائىرىسىنىڭ سىرتىدىكى زوق ۋە لەززەتلەردە ئۇلاردىن ئون ھەسسە تېخىمۇ زىيادە ئەلەملەر ۋە زەخمەتلەرنىڭ بار ئىكەنلىكىنى رىسائى نۇر يۈزلەرچە دەلىللەر ۋە ھادىسىلەر ئارقىلىق ئىسپات قىلغاندۇر. ئۇزۇن تەپسىلاتلىرىنى رىسالەئى نۇردىن كۆرەلەيسىلەر. جۈملىدىن:

  «كىچىك سۆزلەر»دىن ئالتىنچى، يەتتىنچى، سەككىزىنچى سۆزلەر ۋە «ياشلار رەھبىرى» مېنىڭ بەدىلىمگە سىلەرگە بۇ ھەقىقەتنى تامامەن كۆرسىتىدۇ. شۇڭلاشقا شەرىئەت دائىرىسىدىكى كەيپلەر بىلەن كۇپايىلىنىڭلار ۋە قانائەت قىلىڭلار. سىلەرنىڭ ئائىلەڭلاردىكى مەسۇم بالىلىرىڭلار بىلەن بولغان مەسۇمانە سۆھبىتىڭلار يۈزلەرچە كىنودىن تېخىمۇ زىيادە ھۇزۇرلۇقتۇر. ھەمدە قەتئىييەن بىلىڭلاركى، بۇ دۇنيا ھاياتىدا ھەقىقىي لەززەت ئىمان دائىرىسىدىدۇر ۋە ئىماندىدۇر. سالىھ ئەمەللەرنىڭ ھەر بىرسىدە مەنىۋى بىر لەززەت بار. زالالەت ۋە كەيپ–ساپادا بولسا بۇ دۇنيادىمۇ ئىنتايىن ئاچچىق ۋە يىرگىنچلىك ئەلەملەرنىڭ بار ئىكەنلىكىنى رىسالەئى نۇر يۈزلەرچە دەلىللەر بىلەن قەتئىي ئىسپات قىلغاندۇر. ئىماندا خۇددى بىر جەننەت ئۇرىقىنىڭ، زالالەتتە ۋە كەيپ–ساپادا بولسا بىر جەھەننەم ئۇرىقىنىڭ بارلىقىنى مەن ئۆزۈم كۆپلىگەن تەجرىبە ۋە ھادىسىلەر بىلەن ئوپئوچۇق كۆردۈم. رىسالەئى نۇردا بۇ ھەقىقەت قايتا–قايتا تەكىتلىنىپ يېزىلغان. ئەڭ دەھشەتلىك دىنسىز ۋە ئېتىرازچىلارنىڭ قولىغا ئۆتۈپمۇ، ھەم رەسمىي تەكشۈرگۈچىلەر ۋە سوت مەھكىمىلىرى تەرىپىدىنمۇ ئۇ ھەقىقەت رەت قىلىنالمىغان. ھازىر سىلەردەك مۇبارەك ۋە مەسۇم ھەمشىرىلىرىمگە، ھەم ئەۋلاتلىرىم ھۆكمىدىكى كىچىكلىرىڭلارغا باشتا «ھىجاب رىسالىسى»، ئاندىن «ياشلار رەھبىرى» ۋە «كىچىك سۆزلەر» مېنىڭ بەدىلىمگە دەرس بەرسۇن.

  مەن ئاڭلىدىمكى، مېنىڭ سىلەرگە مەسچىتتە دەرس بېرىشىمنى ئارزۇ قىلىپسىلەر. بىراق مېنىڭ پەرىشانلىقىم بىلەن بىللە، كېسىلىم ۋە باشقا كۆپلىگەن سەۋەبلەر ئۇنىڭغا يار بەرگۈزمەيدۇ. مەنمۇ سىلەر ئۈچۈن يازغان بۇ دەرسىمنى ئوقۇغان ۋە قوبۇل قىلغان پۈتۈن ھەمشىرىلىرىمنى بارلىق مەنىۋى ئۇتۇق ۋە دۇئالىرىمغا نۇر شاگىرتلىرىدەك داخىل قىلىشقا قارار بەردىم. ئەگەر سىلەر مېنىڭ بەدىلىمگە رىسالەئى نۇرنى مۇمكىن بولىشىچە ئوقۇساڭلار ۋە ئاڭلىساڭلار، ئۇ ۋاقىت قائىدىمىز بويىچە قېرىنداشلىرىڭلار بولغان پۈتۈن نۇر شاگىرتلىرىنىڭ مەنىۋى ئۇتۇق ۋە دۇئالىرىغىمۇ ھەسسىدار بولالايسىلەر.

  مەن ھازىر يەنە يازاي دېگەن ئىدىم، بىراق بەكمۇ بىتاپ، بەكمۇ زەئىپ، بەكمۇ قېرىپ قالغان ھالەتتە ۋە كىتاب تۈزىتىشتەك كۆپلىگەن ۋەزىپىلىرىم بولغانلىقتىن ھازىرچە بۇنىڭ بىلەن كۇپايىلەندىم.

   اَلْبَاقِى هُوَالْبَاقِى

 دۇئايىڭلارغا مۇھتاج قېرىندىشىڭلار

 سەئىد نۇرسى

——————————————————–

ھىجاب توغرىسىدا

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم

﴿يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ قُلْ ِلاَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ

يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ﴾

(سۇرە ئەھزاب: 59)

ئايىتى ھىجابنى (ئورۇنۇپ كىيىنىشنى) ئەمر قىلىدۇ. بۇزۇق مەدەنىيەت بولسا، قۇرئاننىڭ ئۇ ھۆكۈمىگە قارشى چىقىدۇ. ھىجابنى فىترىي(تەبىئىي ۋە يارىتىلىشقا مۇۋاپىق) كۆرمەيدۇ. «بىر ئاسارەتتۇر» دېيىشىدۇ. (قانداق چۈشىنىش كېرەك؟) ⁽*^)．

  جاۋاب: قۇرئان كەرىمنىڭ بۇ ھۆكۈمىنىڭ دەل فىترىي ئىكەنلىكىنى، قارشى تەرەپنىڭ پىكرى بولسا فىترىي ئەمەس ئىكەنلىكىنى كۆرسەتكەن كۆپلىگەن ھىكمەتلەردىن «تۆت ھىكمەت»نى بايان قىلىمىز.

  بىرىنچى ھىكمەت: ھىجاب ئاياللار ئۈچۈن فىترىيدۇر، يارىتىلىشى ئۇنى تەلەپ قىلىدۇ. چۈنكى ئاياللار يارىتىلىشىدىن ئاجىز ۋە نازۇك بولغانلىقتىن، ئۆزىنى ۋە ئۆز ھاياتىدىنمۇ زىيادە سۆيگەن بالىلىرىنى ھىمايە قىلىدىغان بىر ئەرنىڭ ھىمايە ۋە ياردىمىگە مۇھتاجتۇر. شۇڭلاشقا ئۇنىڭغا ئۆزىنى سۆيدۈرۈش، نەپرەت قىلدۇرماسلىق ۋە يىرگىنىش نەزىرىگە دۇچ كەلمەسلىك ئۈچۈن تىرىشىشقا تەبىئىي بىر مايىللىقى بار. ھەمدە ئاياللاردا ئوننىڭ ئىچىدە ئالتە–يەتتىسى يا قېرىپ قالغان، يا كۆرۈمسىز بولۇپ، قېرىلىقىنى ۋە كۆرۈمسىزلىكىنى ھەركىمگە كۆرسىتىشنى خالاشمايدۇ. ياكى ھەسەتخور بولۇپ ئۆزىدىن تېخىمۇ چىرايلىقلارغا نىسبەتەن تۆۋەن چۈشۈپ قالماسلىق ئۈچۈن؛ ياكى نەفسانىي ھۇجۇملاردىن ۋە تۆھمەتكە قېلىشتىن قورققاچقا، دەخلى–تەئەررۇزغا دۇچار بولماسلىق، ھەمدە ئېرى نەزىرىدە ساداقەتسىز قارىلىپ ئەيىپلىنىشكە ئۇچرىماسلىق ئۈچۈن يارىتىلىش جەھەتتىن ھىجاب خالايدۇ. ھەتتا دىققەت قىلىنسا بىلىنىدۇكى، ھەممىدىن كۆپ ئۆزىنى ئاسىرىغان قېرىپ قالغانلاردۇر.

  ئاياللاردا ئوننىڭ ئىچىدە ھەم ياش، ھەم چىرايلىق، ھەم ئۆزىنى كۆرسىتىپ يۈرۈشتىن ئىچى سىقىلمايدىغاندىن ئىككى–ئۈچى بولىشى مۇمكىن. مەلۇمدۇركى، ئىنسان ئۆزى سۆيمىگەن ۋە يامان كۆرىدىغان كىشىلەرنىڭ نەزىرىدىن (قارىشىدىن) ئىچى سىقىلىدۇ. ئەلۋەتتە خالىغىنىچە بەدىنىنى ئوچۇق كۆرسىتىپ يۈرىدىغان بىر چىرايلىق ئايال، قارىشىنى ياقتۇرىدىغان نامەھرەم ئەرلەردىن ئوندىن ئىككى–ئۈچى بولغان بولسا، يەتتە–سەككىزىنىڭ قارىشىنى يامان كۆرىدۇ. پاھىشە ۋە بۇزۇقچىلىق يولىغا ماڭمىغان بىر چىرايلىق ئايال نازۇك ۋە ھاياجانلىق بولغانلىقتىن، ماددى جەھەتتىنمۇ تەسىرى كۆرىنىدىغان، بەلكى زەھەرلەيدىغان نەزەرلەردىن ئەلۋەتتە ئىچى سىقىلىدۇ. ھەتتا ئاڭلايمىزكى، ئاياللارنىڭ ئوچۇق يالىڭاچلىق ماكانى بولغان ياۋرۇپادا، كۆپلىگەن ئاياللار بۇ خىل نەزەرلەردىن ئىچى سىقىلىپ «بۇ پەسلەر بىزنى كۆز تۈرمىسىگە ئېلىپ ئىچىمىزنى سىقىۋاتىدۇ» دەپ ساقچىغا ئەرز قىلىشىدىكەن.

  دېمەك، بۇزۇق مەدەنىيەتنىڭ ھىجابنى قوبۇل قىلماسلىقى يارىتىلىشقا زىتتۇر. قۇرئاننىڭ ھىجاب ئەمرى فىترىي بولۇش بىلەن بىللە، ئۇ شەپقەت مەدەنلىرى بولغان ۋە قىممەتلىك بىر ئەبەدىي ھەمراھ بولىدىغان خانىم–قىزلارنى ھىجاب ئارقىلىق، چۆكۈشتىن، پەسلىكتىن، مەنىۋى جەھەتتىكى ئاسارەتتىن ۋە قەدرسىزلىنىشتىن قۇتقۇزىدۇ.

  ھەمدە ئاياللاردا نامەھرەم ئەرلەرگە قارىتا تەبىئىي بىر خىل قورقۇنچاقلىق بار. ئۇ قورقۇش بولسا فىترىي ھالدا ھىجابنى تەلەپ قىلىدۇ. چۈنكى سەككىز–توققۇز مىنۇتلۇق بىر لەززەتنى تامامەن ئاچچىقلاشتۇرىدىغان سەككىز–توققۇز ئاي ئېغىر بىر بالا يۈكىنى زەخمەت بىلەن كۆتۈرۈش بىلەن بىللە، ھامىيسىز بىر بالىنى بېقىش ئۈچۈن سەككىز–توققۇز يىل ئۇ سەككىز–توققۇز مىنۇتلۇق ھارام لەززەتنىڭ بالاسىنى تارتىش ئېھتىمالىمۇ بار. بۇ خىل ئەھۋالمۇ كۆپ يۈز بەرگەنلىكتىن، نامەھرەملەردىن شىددەتلىك ھالدا قورقىدۇ، تەبىئىتى ساقلىنىشنى خالايدۇ. ھەمدە ھىجاب ئارقىلىق، نامەھرەملەرنىڭ ئىشتىھاسىنى قوزغىماسلىق ۋە دەخلى–تەئەررۇزىغا يول ئاچماسلىقنى ئاجىز يارىتىلىشى ئەمر قىلىدۇ، قۇۋۋەتلىك ھالدا ئەسكەرتىپ تۇرىدۇ. ھىجاب كىيىمىنىڭ ئۇنىڭ بىر قورغانى ۋە قەلئەسى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.

  ئاڭلىشىمىزچە مەركەز ۋە پايتەختتە (تۈركىيە) بازار ئىچىدە، كۈندۈزدە، خەلقنىڭ كۆزى ئالدىدا، ناھايىتى ئاددى بىر ئاياغ مايلامچىسىنىڭ، دۇنياۋىي دەرىجىسى چوڭ بولغان بىر كىشىنىڭ ئوچۇق پاچاق ئايالىغا ئەدەپسىز ھەرىكىتى بىلەن بىر ناچار مۇئامىلىدە بولىشى، ھىجابقا قارشا چىققۇچىلارنىڭ ھاياسىز يۈزىگە بىر كاچات ئۇرىدۇ!

  ئىككىنچى ھىكمەت: ئەر ۋە ئايال ئوتتۇرىسىدىكى شىددەتلىك ۋە ئەڭ ئاساسلىق مۇناسىۋەت، مۇھەببەت ۋە ئالاقە پەقەتلا دۇنياۋى ھاياتنىڭ ئېھتىياجى ئۈچۈن ئەمەستۇر. شۇنداق، بىر ئايال ئېرىگە پەقەتلا دۇنياۋى ھاياتقىلا مەخسۇس بولغان بىر ھايات رەپىقىسى ئەمەس، بەلكى ئەبەدىي ھاياتتىمۇ بىر ھايات رەپىقىسىدۇر. ئۇنداق بولغاندىن كېيىن، ئەلۋەتتە ئەبەدىي يولدىشى ۋە دوستى بولغان ئېرىنىڭ نەزىرىدىن باشقا غەيرىنىڭ نەزىرىنى ئۆز گۈزەللىكىگە جەلپ قىلماسلىقى، ئۇنى رەنجىتمەسلىكى ۋە قىزغاندۇرماسلىقى كېرەك. مادەم ئىمان سىرى بويىچە ئىمانلىق ئېرىنىڭ ئۇنىڭ بىلەن بولغان ئالاقىسى، دۇنياۋى ھاياتقىلا مەركەزلىشىپ قالغان، پەقەت ھايۋانىي ھېس بويىچىلا ۋە گۈزەللىك ۋاقتىغىلا مەخسۇس بولغان ۋاقىتلىق مۇھەببەت بىلەن ئەمەس، بەلكى ئەبەدىي ھاياتتىمۇ ئۇنىڭ بىر ھايات رەپىقىسى بولۇش جەھەتتە، ساغلام ۋە سەمىمىي بىر مۇھەببەت ۋە ھۆرمەت بىلەندۇر. ھەمدە ياشلىقىدىلا ۋە گۈزەللىك ۋاقتىدىلا ئەمەس، قېرىپ گۈزەللىكتىن كەتكەن ۋاقتىدىمۇ ئۇ خىل سەمىمىي مۇھەببەت ۋە ھۆرمەت داۋام قىلىدۇ. ئۇنداقتا ئەلۋەتتە بۇنىڭغا جاۋابەن ئۇ ئايالمۇ ئۆز گۈزەللىكىنى ئۇنىڭ نەزىرىگىلا مەخسۇسلاشتۇرۇش ۋە مۇھەببىتىنى ئۇنىڭ ئۈچۈنلا سەرپ قىلىش ئىنسانىيەتنىڭ تەلىپىدۇر. بولمىسا بەك ئاز ئۇتىدۇ، بىراق بەك كۆپ ئۇتتۇرىدۇ.

  شەرىئەت بويىچە، ئەر–ئايال ئوتتۇرىسىدا كۇفۇۋ (تەڭلىك) بولىشى، يەنى بىر–بىرىگە مۇناسىپ بولىشى كېرەك. بۇ مۇناسىپلىق ۋە تەڭلىك ئەڭ مۇھىمى دىندارلىق جەھەتتىدۇر.

  ئايالىنىڭ دىندارلىقىغا قاراپ ئۇنىڭغا ئەگىشىدىغان، رەپىقىسىنى ئەبەدىي ھاياتتا يوقىتىپ قويماسلىق ئۈچۈن تەقۋادارلىققا كىرىدىغان ئەر نېمىدىگەن بەختىيار!

  ئېرىنىڭ دىندارلىقىغا قاراپ، «ئەبەدىي ھاياتتىكى يولدىشىمنى يوقىتىپ قويماي» دەپ تەقۋادار بولىدىغان ئايالمۇ نە قەدەر بەختلىك!

  تەقۋادار ئايالىنى مەڭگۈلۈك يوقاتتۇرىۋېتىدىغان كەيپ–ساپا يوللىرىغا ماڭىدىغان شۇ ئەرنىڭ ۋاي ھالىغا!

  تەقۋادار بولغان ئېرىنىڭ يولىغا ماڭماي، مۇبارەك ئەبەدىي يولدىشىنى يوقىتىۋالىدىغان ئايال نېمىدىگەن بەختسىز!

  بىر–بىرىنىڭ گۇناھىنى ۋە كەيپ–ساپاسىنى دورىشىپ، بىر–بىرىنىڭ جەھەننەمگە تاشلىنىشلىرىغا ياردەم قىلىشىدىغان بەختسىز ئەر–ئاياللارغا مىڭلارچە ۋەيل! (ئىسىت ھالىغا!)

  ئۈچىنچى ھىكمەت: بىر ئائىلىنىڭ ھاياتىي بەخت–سائادىتى ئەر–ئايال ئوتتۇرىسىدىكى ئۆز–ئارا ئىشەنچ، سەمىمىي ھۆرمەت ۋە مۇھەببەت بىلەن داۋام قىلالايدۇ. ھىجابسىزلىق ۋە ئوچۇق بەدەن يۈرۈش ئۇ ئىشەنچنى بۇزىدۇ. ئۇ خىل ئۆز–ئارا ھۆرمەت ۋە مۇھەببەتنىمۇ سۇندۇرىدۇ. چۈنكى ئوچۇق بەدەن يۈرىدىغان ئون ئايالدىن بىرسىلا بولىدۇكى، ئۆز ئېرىدىن تېخىمۇ ياخشىراقىنى كۆرمىگەچكە ئۆزىنى نامەھرەملەرگە سۆيدۈرۈشكە تىرىشمايدۇ. توققۇزى ئۆز ئېرىدىنمۇ ياخشىراقىنى كۆرىدۇ. ھەمدە يىگىرمە كىشى ئىچىدە ئۆز ئايالىدىن تېخىمۇ گۈزىلىنى كۆرمەيدىغان بىرسىلا بولىدۇ. ئۇ ۋاقىت ئۇ سەمىمىي مۇھەببەت ۋە ئۆز–ئارا ھۆرمەت يوقىلىشى بىلەن بىللە، غايەت دەرىجىدە يىرگىنچلىك ۋە پەسلەرچە بىر ھېسنىڭ ئويغىنىشىغا سەۋەب بولىشى مۇمكىن. يەنى:

  ئىنساندا ھەدە–سىڭىللاردەك مەھرەملەرگە (نامەھرەم بولمىغانلارغا) قارىتا يارىتىلىشىدىن شەھۋانىي ھېس بولمايدۇ. چۈنكى مەھرەملەرنىڭ سىيمالىرى تۇغقانلىق ۋە مەھرەملىك جەھەتتىكى توغرا شەپقەت ۋە مۇھەببەتنى ھېس قىلدۇرغاچقا ئۇ خىل نەفسانىي ۋە شەھۋانىي بولغان مايىللىقلارنى سۇندۇرىدۇ. بىراق پاچاقلاردەك شەرىئەت جەھەتتىن مەھرەملەرگىمۇ كۆرسىتىلىشى رۇخسەت قىلىنمايدىغان يەرلىرىنى ئوچۇق–يالىڭاچ قويۇش، پەس نەفىسلەرگە قارىتا، ئىنتايىن يىرگىنچلىك بىر ھېسنىڭ ئويغىنىشىغا سەۋەب بولىشى مۇمكىن.

  چۈنكى مەھرەمنىڭ (تۇغقاننىڭ) سىيماسى مەھرەملىكتىن خەۋەر بېرىدۇ ۋە نامەھرەمنىڭكىگە ئوخشىمايدۇ. بىراق، مەسىلەن ئوچۇق پاچاق نامەھرەمنىڭكى بىلەن بىردەكتۇر. مەھرەملىكنى خەۋەر بېرىدىغان بىر پەرقلىق ئالامىتى بولمىغانلىقتىن ھايۋانىي بىر ھەۋەس نەزىرىنى بىر قىسىم پەس مەھرەملەردە ئويغىتىشى مۇمكىندۇر. مۇنداق نەزەر بولسا، تۈكلەرنى تەتۈر ئۆرىۋەتكىدەك دەرىجىدىكى بىر ئىنسانىي چۆكۈشتۇر (ھالاكەتتۇر).

  تۆتىنچى ھىكمەت: مەلۇمدۇركى نەسىلنىڭ كۆپ بولىشى ھەممە تەلەپ قىلىدىغان ئىشتۇر، نەسىلنىڭ كۆپىيىشىگە تەرەپدار بولمايدىغان ھېچبىر مىللەت ۋە ھۆكۈمەت يوقتۇر. ھەتتا پەيغەمبىرىمىز رەسۇلى ئەكرەم ئەلەيھىسسالاتۇ ۋەسسالام:

  تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا فَاِنِّى اُبَاهِى بِكُمُ اْلاُمَمَ

يەنى، «ئۆيلىنىڭلار، كۆپىيىڭلار، مەن قىيامەتتە سىلەرنىڭ كۆپلىكىڭلار بىلەن پەخىرلىنىمەن» دېگەن. ھالبۇكى ھىجابسىزلىق ئۆيلىنىشنى كۆپەيتمەستىن ئازايتىۋېتىدۇ. چۈنكى ئەڭ ھۇشسىز ۋە غەرب مەدەنىيىتىگە مۇپتىلا بىر ياشمۇ ھايات رەپىقىسىنىڭ ئار–نومۇسلۇق بولىشىنى خالايدۇ. ئۆزىدەك بۇزۇق يولدا يۈرىدىغان، يەنى يېرىم يالىڭاچ يۈرىدىغان بولىشىنى خالىمىغانلىقتىن بويتاق قالىدۇ. ھەتتا پاھىشە يولىغا مېڭىشى مۇمكىن.

  ئايال ئۇنداق ئەمەس، يەنى ئېرىنى ئۇ دەرىجىدە چەكلىمە ئاستىغا ئالالمايدۇ. چۈنكى ئايال ئائىلە ھاياتىدا ئىچكى مۇدىر بولىشى جەھەتتە، ئېرىنىڭ مال–مۈلكى، ئەۋلادى ۋە ھەر نەرسىسى ئۈچۈن مۇھاپىزەت خىزمەتچىسى بولغانلىقتىن، ئايالنىڭ ئەڭ ئاساسلىق خىسلىتى ساداقەت ۋە ئىشەنچدۇر. ئوچۇق–يالىڭاچلىق بولسا، بۇ ساداقەتنى سۇندۇرىدۇ. ئېرى نەزىرىدە ئىشەنچىنى يوقىتىۋالىدۇ ۋە ئۇنىڭغا ۋىجدان ئازابى چەكتۈرىدۇ. ھەتتا ئەرلەردىكى ئىككى ياخشى خىسلەت ھېساپلىنىدىغان جاسارەت ۋە ساخاۋەت ئاياللاردا بولسا، يۇقىرىدىكى ئىشەنچ ۋە ساداقەتكە زىيان كەلگەنلىكتىن ناچار ئەخلاق ھېساپلىنىدۇ، يامان خىسلەتتۇر. بىراق يولدىشىنىڭ ۋەزىپىسى خەزىنىدارلىق ۋە ساداقەت ئەمەس، بەلكى ھىمايە، مەرھەمەت ۋە ھۆرمەتتۇر. شۇڭلاشقا ئۇ ئەر چەكلىمە ئاستىغا ئېلىنمايدۇ. باشقا ئاياللارنىمۇ نىكاھىغا ئالسا بولىدۇ.

  مەملىكىتىمىز ياۋروپاغا قىياس قىلىنسا بولمايدۇ. چۈنكى ئۇ يەردە ئوچۇق بەدەنلەر بولسىمۇ، دۇئېلدەك (ئېتىشىشتەك) ۋاستىلار بىلەن ئار–نۇمۇس قىسمەن قوغدىلىنىدۇ. ئىناۋىتى بولغان بىرىنىڭ ئايالىغا بىراۋ پەس نەزەر بىلەن قارىسا، ئۆلۈمدەك نەتىجىنى ئويلىشىپ قويۇپ ئاندىن قارايدۇ.

  ھەمدە سوغوق مەملىكەت بولغان ياۋروپادىكى ئىنسانلارنىڭ تەبىئىتى ئۇ مەملىكەتتەك سوغۇق ۋە جانسىزدۇر. بۇ ئاسىيا يەنى ئىسلام قىتئەسى ئۇنىڭغا نىسبەتەن ئىسسىق مەملىكەتلەردۇر. مەلۇمدۇركى تەبىئىي مۇھىتنىڭ ئىنساننىڭ ئەخلاقىغا تەسىرى بولىدۇ. ئۇ سوغۇق مەملىكەتلەردىكى سوغۇق مىجەز ئىنسانلاردا ھايۋانىي ھەۋەسلەرنى قوزغاش ۋە باشقىسىنىڭ ئىشتىھاسىنى ئېچىش جەھەتتە، ئۇ ئوچۇق بەدەن بەلكىم بەكمۇ كۆپ سۇيىئىستېمالغا ۋە بۇزۇقچىلىققا سەۋەب بولمايدۇ. بىراق ھاياجانلىق ۋە نازۇك بولغان ئىسسىق مەملىكەت ئىنسانلىرىنىڭ نەفسانىي ھەۋەسلىرىنى داۋاملىق ھاياجانغا كەلتۈرىدىغان ئۇ ئوچۇق بەدەنلەر، ئەلۋەتتە كۆپلىگەن سۇيىئىستېمالغا، بۇزۇقچىلىققا، نەسىلنىڭ ئاجىزلىشىشىغا ۋە قۇۋۋەتنىڭ زەئىپلىشىشىگە سەۋەب بولىدۇ. بىر ئايدا ياكى يىگىرمە كۈندە بىر تەبىئىي ئىھتىياجغا بەدەل، بىر قانچە كۈندە بىر ئۆزىنى ئۇ خىل ئىشلارغا مەجبۇر دەپ ھېس قىلىدۇ. ئۇ ۋاقىت ھەر ئايدا ئون بەش كۈندەك ھەيىزگە ئوخشاش سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن ئايالىدىن ئۇزاق تۇرۇشقا مەجبۇر بولغان ئەر، نەفسىگە مەغلۇپ بولسا پاھىشە يولىغىمۇ مېڭىپ قالىدۇ.

  شەھەرلىكلەر، يېزا ۋە سەھرالىقلارغا قاراپ ھىجابقا ئەھمىيەتسىز قارىسا بولمايدۇ. چۈنكى يېزىلاردا تىرىكچىلىك مەشغۇلىيەتلىرى، جىسمانىي جەھەتتىن ئىشلەش ۋە ھېرىش سەۋەبلىرى تۈپەيلىدىن، شۇنداقلا شەھەرلىكلەرگە نىسبەتەن دىققەت نەزەرنى ئاز جەلپ قىلىدىغان مەسۇم ئىشچى ۋە قوپالراق سەھرا ئاياللىرىنىڭ، نىسبەتەن ئوچۇقراق كېيىنىشلىرى نەفسانىي ھەۋەسلەرنى قوزغاشقا ئانچە سەۋەب بولالمىغاندەك، لاغايلاپ يۈرىدىغان ئىشسىز كىشىلەرمۇ ئاز بولغانلىقتىن شەھەردىكى بۇزۇقچىلىقنىڭ ئوندىن بىرىسى ئۇلاردا بولمايدۇ. شۇڭا ئۇلارغا قىياس قىلىپ ھىجابقا سەل قاراشقا بولمايدۇ.

———————————————————

  سوئال: بەزى ئەجنەبىيلەر كۆپ ئاياللىق بولۇشقا ئوخشاش بەزى مەسىلىلەرنى باھانە قىلىپ، مەدەنىيەت نۇقتىئىنەزىرىدە شەرىئەت بويىچە بەزى ۋەسۋەسە ۋە شۈبھىلەرنى سېلىۋاتىدۇ.

  جاۋاب: ھازىرچە ئىخچام بىر قائىدىنى بايان قىلىمەن. تەپسىلاتىنى مۇستەقىل بىر رىسالىدە بايان قىلماقچىمەن.

  ئىسلامىيەتنىڭ ئەھكاملىرى ئىككى قىسىمدۇر:

  بىرى: شەرىئەت ئۇ مەسىلىدە تەسىس قىلغۇچىدۇر. بۇ بولسا ھەقىقىي گۈزەللىك ۋە مۇتلەق خەيرنىڭ دەل ئۆزىدۇر.

  ئىككىنچىسى: شەرىئەت مۆتىدىللەشتۈرگۈچىدۇر. يەنى، ئىنتايىن ۋەھشىي ۋە زالىم بىر سۈرەتتىن چىقىرىپ، زىيىنى ئەڭ ئاز، مۆتىدىل، ئىنسان تەبىئىتىگە تەتبىق قىلىنىشى مۇمكىن بولغان ۋە ھەقىقىي گۈزەللىككە تامامەن ئۆتەلىشى ئۈچۈن زامان ۋە زېمىننىڭ ئەھۋالىغا قارىتا بولغان بىر خىل سۇرەتكە كەلتۈرگەن. چۈنكى، ئىنسان تەبىئىتىدە ئومۇمەن ھۆكۈمران بولغان بىر نەرسىنى بىراقلا ئېلىپ تاشلاش، ئۇ ئىنساننىڭ تەبىئىتىنى بىراقلا ئۆزگەرتىشنى تەقەززا قىلىدۇ.

  بۇنىڭغا بىنائەن، شەرىئەت ئەسىرلىكنى ۋۇجۇدقا كەلتۈرگۈچى ئەمەستۇر. بەلكى، ئەڭ ۋەھشىي سۈرەتتىن چىقىرىپ، مۇشۇنداق ھەقىقىي ھۆررىيەتكە يول ئاچىدىغان ۋە ئەركىنلىككە چىققىلى بولىدىغان بىر سۈرەتكە چۈشۈرگەندۇر، مۆتىدىللەشتۈرگەندۇر.

  ھەمدە، تۆتكىچە ئايال ئېلىش ئىنسان تەبىئىتىگە، ئەقىلگە، ھىكمەتكە مۇۋاپىق بولۇش بىلەن بىرگە، شەرىئەت بىردىن تۆتكە چىقارغان ئەمەس، بەلكى سەككىز–توققۇزدىن تۆتكە چۈشۈرگەندۇر. بولۇپمۇ، كۆپ ئاياللىق بولۇشقا شۇنداق شەرتلەرنى قويغانكى، ئۇنىڭغا رىئايە قىلىنسا، ھېچقانداق زەرەر كېلىپ چىقمايدۇ. بەزى جەھەتتە زىيىنى بولسىمۇ، ئەھۋەنى شەردۇر (يەنى، يامان تەرىپى ئەڭ ئازدۇر). ئەھۋەنى شەر بولسا، بىر نىسپىي ئادالەتتۇر.

سەئىد نۇرسى