ئىبادەت – نۇر بۇلىقى – رىسالەئى نۇر https://nurbuliqi.com ئىمان ھەم نۇردۇر، ھەم قۇۋۋەتتۇر Wed, 25 Nov 2020 08:32:58 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://nurbuliqi.com/wp-content/uploads/2024/08/cropped-nb_logo-32x32.jpg ئىبادەت – نۇر بۇلىقى – رىسالەئى نۇر https://nurbuliqi.com 32 32 ئىنسان نە قەدەر مەنمەنچى ھاكاۋۇر!دۇنيا ۋە ئاخىرەت ئۆلچىمى https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95-%d9%82%db%95%d8%af%db%95%d8%b1-%d9%85%db%95%d9%86%d9%85%db%95%d9%86%da%86%d9%89-%da%be%d8%a7%d9%83%d8%a7%db%8b%db%87%d8%b1%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a/ https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95-%d9%82%db%95%d8%af%db%95%d8%b1-%d9%85%db%95%d9%86%d9%85%db%95%d9%86%da%86%d9%89-%da%be%d8%a7%d9%83%d8%a7%db%8b%db%87%d8%b1%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a/#respond Wed, 25 Nov 2020 08:30:08 +0000 https://nurbuliqi.com.com/?p=602    ئىككىنچى نۇكتە: ئىنساندا ئىككى تەرەپ بار. بىرىسى، مەنمەنچىلىك جەھەتى بويىچە شۇ دۇنيالىق ھاياتقا قارايدۇ. يەنە بىرى، ئىبادەت جەھەتى بويىچە ئەبەدىي ھاياتقا قارايدۇ.

   بىرىنچى تەرەپ ئېتىبارى بويىچە شۇنداق بىر بىچارە مەخلۇقتۇركى، سەرمايىسى پەقەت ئىختىياردىن بىر تال چاچتەك كىچىككىنە بىر جۈزئى ئىختىيارى، ئىقتىداردىن ئازغىنە بىر كۈچ، ھاياتتىن تېز ئۆچىدىغان بىر شولا، ئۆمۈردىن تېز ئۆتىدىغان بىر مۇددەت ۋە مەۋجۇدلۇقتىن تېز چىرىيدىغان كىچىك بىر جىسىمدۇر. شۇنىڭ بىلەن بىرگە كائىناتنىڭ تۈرلۈك تەبىقىلىرىدە يېيىلغان چەكسىز تۈرلەرنىڭ ھېساپسىز ئەزالىرى ئىچىدە نازۇك، ئاجىز بىر شەخس بولۇپ ھېساپلىنىدۇ.

   ئىككىنچى تەرەپ ئېتىبارى بىلەن، بولۇپمۇ ئىبادەتكە قارىغان ئاجىزلىق ۋە مۇھتاجلىق جەھەتىدە ناھايىتى كەڭ دائىرىنىڭ ئىگىسىدۇر، ناھايىتى چوڭ بىر ئەھمىيىتى بار. چۈنكى، قۇدرىتى چەكسىز ۋە ئىنتايىن رەھىملىك، ھەم بايلىقى چەكسىز ۋە ئىنتايىن مەرد بولغان بىر زاتنىڭ چەكسىز جىلۋىلىرى جەم بولالايدىغان كەڭ بىر كۆرسەتكۈچى ئەينەك بولىشى ئۈچۈن، چەكسىز ھىكمەت ئىگىسى بولغان ياراتقۇچى ﷲ، ئىنساننىڭ مەنىۋى ماھىيىتىدە چەكسىز بىر ئاجىزلىق ۋە مۇھتاجلىق قويغان.

   شۇنداق، ئىنسان بىر ئۇرۇققا ئوخشايدۇ. ئۇرۇقنىڭ تۇپراق ئاستىدا ئىشلەپ ئۇ تار ئالەمدىن چىقىپ، كەڭ ھاۋا ئالىمىگە كىرىپ، ياراتقۇچىسىدىن قابىلىيەت تىلى ئارقىلىق بىر دەرەخ بولىشىنى تىلەپ، ئۆزىگە لايىق ھالدا يېتىشىپ چىقىشى ئۈچۈن، ئۇنىڭغا قۇدرەت تەرىپىدىن مەنىۋى ۋە مۇھىم سىستېمىلار، تەقدىر تەرىپىدىن ئىنچىكە ۋە قىممەتلىك پروگراممىلار بېرىلگەن. ئەگەر ئۇ ئۇرۇق ئۆزىنىڭ يامان تەبىئىتى سەۋەبلىك، ئۇنىڭغا بېرىلگەن مەنىۋى سىستېمىلارنى تۇپراقتىكى بەزى زىيانلىق ماددىلارنى ئۆزىگە تارتىش ئۈچۈن سەرپ قىلسا، ئۇ تار يەردە، قىسقا بىر زاماندا، پايدىسىز سېسىپ، چىرىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئۇ ئۇرۇق ئۇ مەنىۋى سىستېمىلىرىنى ﴿فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى﴾(ئەنئام:95) بولغان ﷲنىڭ (تەبىئەتكە ئائىت شەرىئەت) ئەمرلىرىگە بويسۇنۇپ ياخشى قوللانسا، ئۇ تار ئالەمدىن چىقىپ يوغان بىر مېۋىلىك دەرەخ بولۇشى بىلەن بىرگە، باشتىكى كىچىك بىر پارچە ھەقىقىتى ۋە مەنىۋى روھى چوڭ بىر ئومۇمى ھەقىقەت شەكلىنى ئالىدۇ.

   دەل مۇشۇنىڭغا ئوخشاش، ئىنساننىڭ ماھىيىتىگە قۇدرەت تەرىپىدىن مۇھىم سىستېمىلار، تەقدىر تەرىپىدىن قىممەتلىك پروگراممىلار قويۇلغان. ئەگەر ئىنسان شۇ تار زېمىن ئالىمىدە، دۇنياۋى ھايات تۇپرىقى ئاستىدا ئۇ مەنىۋى سىستېمىلىرىنى نەفىسنىڭ ھەۋەسلىرىگە سەرپ قىلسا، چىرىگەن ئۇرۇققا ئوخشاش ئازغىنا بىر لەززەت ئۈچۈن، قىسقا بىر ئۆمۈردە، تار بىر يەردە قىينالغان ھالدا چىرىپ خاراپ بولىدۇ. مەنىۋى مەسئۇلىيىتىنى بەختسىز روھىغا يۈكلەپ شۇ دۇنيادىن كۆچۈپ كېتىدۇ.

   ئەگەر ئۇ قابىلىيەت ئۇرۇقىنى ئىسلامىيەت سۈيى بىلەن، ئىمان نۇرى بىلەن، ئىبادەت تۇپرىقى ئاستىدا تەربىيىلەپ، قۇرئان ئەمىرلىرىگە بويسۇنۇپ مەنىۋى سىستېملىرىنى ھەقىقىي غايىلىرىگە يۈزلەتسە، ئەلۋەتتە روھانىي ئالەم ۋە قەبىر ھاياتىدا تال ۋە شاخ چىقىرىدىغان، ھەمدە ئاخىرەت ئالەمى ۋە جەننەتتە چەكسىز كامالەت ۋە نىمەتلەرگە سەۋەب بولىدىغان بىر باقىي دەرەخنىڭ ۋە بىر دائىملىق ھەقىقەتنىڭ سىستېمىلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان قىممەتلىك بىر ئۇرۇق، ھەيران قالارلىق بىر ماشىنا(ئاپپارات)، بۇ كائىنات دەرىخىنىڭ مۇبارەك ۋە نۇرلۇق بىر مېۋىسى بولىدۇ.

   شۇنداق، ھەقىقىي تەرەققىيات (يۈكسەكلىك) بولسا، ئىنسانغا بېرىلگەن قەلب، سىر، روھ، ئەقىل، ھەتتا خىيال ۋە باشقا سېزىملارنىڭ يۈزلىرىنى ئەبەدىي ھاياتقا بۇراپ، ھەربىرىنى ئۆزىگە لايىق خۇسۇسىي بىر ئىبادەت ۋەزىپىسى بىلەن مەشغۇل قىلىشتىدۇر. بولمىسا، زالالەتتىكىلەر تەرەققىيات دەپ بىلگەن، دۇنيا ھاياتىنىڭ بارلىق ئىنچىكىلىكلىرىنىڭ ئىچىگە كىرىپ ۋە لەززەتلەرنىڭ ھەر تۈرىنى، ھەتتا ئەڭ پەس لەززەتلەرنى تېتىش ئۈچۈن بارلىق سېزىملىرىنى، قەلب ۋە ئەقلىنى نەفسى ئەممارىنىڭ* ئەمرىگە باش ئەگدۈرۈپ، ئۇنىڭغا ياردەمچى قىلسا، ئۇ تەرەققىيات ئەمەس، بەلكى چۆكۈشتۇر. شۇ ھەقىقەتنى بىر خىيالىي ۋەقەدە شۇنداق بىر مىسال ئارقىلىق كۆردۈم:

   مەن بىر چوڭ شەھەرگە كىردىم، ئۇ شەھەردە چوڭ–چوڭ سارايلار بار ئىكەن. بەزى سارايلارنىڭ ئىشىك ئالدىغا قارىدىم. ناھايىتى جانلىق ۋە ھەشەمەتلىك تىياتىرخانىدەك كىشىنىڭ دىققەت نەزىرىنى جەلپ قىلاتتى. كىشىگە راھەتلىك بېغىشلايدىغان بىر جەزىبىدارلىق بار ئىدى. دىققەت قىلدىمكى، ئۇ ساراينىڭ خوجايىنى ئىشىك ئالدىغا كېلىپ ئىت بىلەن ئويناۋاتاتتى ۋە ئوينىشىغا ياردەم قىلىۋاتاتتى. ئاياللار باشقا ياشلار بىلەن تاتلىق سۆھبەتلەردە ئىدى. يېتىشكەن قىزلار ئۇششاق بالىلارنىڭ ئويۇنلىرىنى تەرتىپكە سېلىۋاتاتتى. دەرۋازىۋەنمۇ ئۇلارغا قوماندانلىق قىلىۋاتقاندەك بىر رېژىسسور ھالىتىدە ئىدى. ئۇ ۋاقىت بىلدىمكى، ئۇ چوڭ ساراينىڭ ئىچى قۇپ–قۇرۇق، مۇھىم ۋەزىپىلەر تەرك قىلىنغان. ئەخلاقلىرى شۇ قەدەر تۆۋەن دەرىجىگە چۈشكەنلىكى ئۈچۈن ئىشىك ئالدىدا يۇقىرىقىدەك ھالەت شەكىللەنگەن.

   ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە بىر چوڭ سارايغا دۇچ كەلدىم. كۆردۈمكى، ئىشىك ئالدىدا ياتقان ۋاپادار بىر ئىت… ئاددى، توڭ، جىمخور بىر دەرۋازىۋەن… جىمجىت بىر ھالەت بار ئىدى. ھەيران قالدىم. نېمە ئۈچۈن ئۇ ئۇنداق، بۇ مۇنداق؟ ئىچىگە كىردىم. قارىسام ئىچىدە ناھايىتى جانلىق بىر كەيپىيات… قاتمۇ–قات قەۋەتلەردە سارايدىكىلەر باشقا–باشقا مۇھىم ۋەزىپىلەر بىلەن شۇغۇللىنىۋاتاتتى. بىرىنچى قەۋەتتىكى كىشىلەر ساراينىڭ باشقۇرۇلىشىنى كۆزدىن كەچۈرىۋاتاتتى. ئىككىنچى قەۋەتتە قىزلار ۋە ئۇششاق بالىلار دەرس ئوقۇشىۋاتاتتى. ئۈستىدىكى قەۋەتتە ئاياللار ناھايىتى ئىنچىكە سەنئەت ۋە نەپىس كەشتىلەر بىلەن مەشغۇل ئىدى. ئەڭ يۇقىرى قەۋەتتە خوجايىن پادىشاھ بىلەن خەۋەرلىشىپ خەلقنىڭ ئامانلىقى ۋە ئۆزىنىڭ كامالىتى ۋە تەرەققىياتى ئۈچۈن ئۆزىگە خاس ۋە يۈكسەك ۋەزىپىلەر بىلەن شۇغۇللىنىۋاتاتتى. مەن ئۇلارغا كۆرۈنمىگەنلىكىم ئۈچۈن «رۇخسەت يوق!» دېيىشمىدى. بىر قۇر قاراپ چىقالىدىم.

   كېيىن چىقىپ قارىسام، ئۇ شەھەرنىڭ ھەر تەرىپىدە ئۇ ئىككى خىلدىكى سارايلار بار. سەۋەبىنى سورىدىم. «ئۇ ئىشىك ئالدى ھەشەمەتلىك ۋە ئىچى بوش سارايلار كافىرلار ۋە زالالەتتىكىلەرنىڭدۇر. يەنە بىرى شەرەپلىك مۇسۇلمان چوڭلىرىنىڭدۇر» جاۋابىنى ئالدىم. كېيىن بىر بۇلۇڭدا يەنە بىر سارايغا دۇچ كەلدىم. ئۈستىدە «سەئىد» ئىسمىنى كۆردۈم. قىزىقىپ تېخىمۇ دىققەت بىلەن قارىدىم. رەسىمىمنى ئۈستىدە كۆرگەندەك بولدۇم. بەكمۇ ھەيرانلىقىمدىن توۋلاپ تاشلىدىم–دە، ئەقلىم بېشىمغا كەلدى. ئېسىمگە كەلدىم.

   مانا بۇ خىيالىي ۋەقەنى ساڭا تەبىر قىلىمەن. ﷲ خەيرلىك قىلسۇن.

  ئۇ شەھەر بولسا، ئىنسانىيەتنىڭ ئىجتىمائىي ھاياتى ۋە مەدەنىي شەھرىدۇر. ئۇ سارايلارنىڭ ھەربىرى بىر ئىنساندۇر. ئۇ ساراي ئىچىدىكىلەر بولسا، ئىنساندىكى كۆز، قۇلاق، قەلب، سىر، روھ، ئەقىلگە ئوخشاش تۇيغۇلار، ھەمدە نەفىس، ئارزۇ، شەھۋەت(ئىشتىھا) ۋە غەزەپ سېزىملىرىدەك نەرسىلەردۇر. ھەربىر ئىنساندا ھەربىر سېزىمنىڭ باشقا–باشقا ئىبادەت ۋەزىپىلىرى بار، باشقا–باشقا لەززەتلىرى ۋە ئەلەملىرى بار. نەفىس ۋە ئارزۇ، ئىشتىھا(شەھۋەت) ۋە غەزەپ سېزىملىرى بىر دەرۋازىۋەن ۋە ئىت ھۆكمىدىدۇر. ئەنە شۇ يۈكسەك سېزىملارنى ھاۋايى نەفسىگە ئەگەشتۈرۈش ئەلۋەتتە تۆۋەنگە قاراپ چۆكۈشتۇر، تەرەققىيات ئەمەس. باشقا تەرەپلىرىنى سەن تەبىر قىلالايسەن.

——————————————————————-

*نەفسى ئەممارە: شەيتاننىڭ تەكلىپ ۋە ئەمرلىرىنى ئىتىرازسىز قوبۇل قىلىدىغان نەفىس. ساۋاپلىق ئىشتىن ئۈركۈپ، گۇناھقا ئامراق بولغان ھېس.-ت

]]> https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95-%d9%82%db%95%d8%af%db%95%d8%b1-%d9%85%db%95%d9%86%d9%85%db%95%d9%86%da%86%d9%89-%da%be%d8%a7%d9%83%d8%a7%db%8b%db%87%d8%b1%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a/feed/ 0 ناماز ھەققىدە https://nurbuliqi.com/%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%b2-%da%be%db%95%d9%82%d9%82%d9%89%d8%af%db%95/ https://nurbuliqi.com/%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%b2-%da%be%db%95%d9%82%d9%82%d9%89%d8%af%db%95/#respond Sat, 10 Oct 2020 10:10:31 +0000 https://nurbuliqi.com.com/?p=342 تۆتىنچى سۆز

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

اَلصَّلاَةُ عِمَادُ الدِّينِ
(رەھمان ۋە رەھىم بولغان اﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن*

ناماز دىننىڭ تۈۋرۈكى–ھەدىس تىرمىزى)


   نامازنىڭ نەقەدەر قىممەتلىك ۋە مۇھىم ئىكەنلىكىنى، نەقەدەر يەڭگىل ۋە ئاز بىر دەسمايە بىلەن قولغا كېلىدىغانلىقىنى، ھەم نامازسىز ئادەمنىڭ نەقەدەر ئەقىلسىزلىق ۋە تولىمۇ چوڭ يوقىتىش ئىچىدە ئىكەنلىكىنى، ئىككى كەرە ئىككى تۆت بولۇش دەرىجىسىدە ئېنىق چۈشىنىشنى خالىساڭ، شۇ تەمسىلىي ھېكايىگە قارا، كۆرگىن.
   بىر زامان بۈيۈك بىر ھۆكۈمدار ئىككى خىزمەتكارىنى –ھەر بىرىگە يىگىرمە تۆت ئالتۇن بېرىپ– ئىككى ئايلىق ئۇزاقلىقتىكى خاس ۋە گۈزەل بىر بېغىغا ئولتۇراقلىشىش ئۈچۈن ئەۋەتىدۇ. ھەم ئۇلارغا ئەمر قىلىدۇكى: «شۇ پۇلنى يول ۋە بېلەت ئۈچۈن سەرپ قىلىڭلار، ھەم بارىدىغان يېرىڭلاردا كېرەكلىك بولىدىغان لازىمەتلىكلەرنى سېتىۋېلىڭلار. بىر كۈنلۈك مۇساپىدىن كېيىن بىر بىكەت بار، ئۇ يەردە ماشىنا، كېمە، پويىز ۋە ئايروپىلان قاتارلىق قاتناش قوراللىرى بار بولۇپ، دەسمايەڭلەرگە قارىتا چىقىسىلەر.
   ئۇ ئىككى خىزمەتكار بۇ ئەمرنى ئالغاندىن كېيىن يولغا چىقىدۇ. بىرى بەختىيار بولغاچقا، بكەتكە بارغىچە پۇلنىڭ بىر قىسمىنى سەرپ قىلىدۇ، ئەمما خوجايىنىنى مەمنۇن قىلىدىغان بىر تىجارەتكە ئىشلىتىدۇكى دەسمايىسى بىردىن مىڭغا چىقىدۇ. يەنە بىر خىزمەتكار بەدبەخت ۋە باشباشتاق بولغانلىقتىن بىكەتكە بارغىچە يىگىرمە ئۈچ ئالتۇننى خەجلىۋېتىدۇ. قىمارغا ئوخشاش ئويۇن–تاماشالارغا ئىشلىتىپ زايا قىلىدۇ ۋە بىرلا ئالتۇنى قالىدۇ. كېيىن ئاۋۋالقى خىزمەتكار ئۇنىڭغا دەيدۇ–«بۇرادەر، شۇ قېپقالغان بىرتال ئالتۇنىڭنى بولسىمۇ بىر بېلەت ئۈچۈن ئىشلەت، شۇندىلا بۇ ئۇزۇن يولدا ئاچ ۋە پىيادە قالمايسەن. ھەم بىزنىڭ خوجايىنىمىز بەك مەرتتۇر، ئىلتىپات قىلىپ سەھۋەنلىكلىرىڭنى ئەپۇ قىلىۋېتىشى ۋە سېنىمۇ ئايروپىلانغا چىقىرىشى مۇمكىن. بەلكى بىر كۈندىلا مەنزىلىمىزگە بېرىۋالىمز. بولمىسا ئىككى ئايلىق بۇ چۆلدە ئاچ، پىيادە ۋە يالغۇز مېڭىشقا مەجبۇر بولىسەن.
  ئەجەبا ئۇ ئادەم جاھىللق قىلىپ، شۇ بىر تال ئالتۇننى بىر خەزىنىنىڭ ئاچقۇچى ھۆكمىدىكى بېلەتكە سەرپ قىلماي، ۋاقىتلىق لەززەت ئۈچۈن كەيپ–ساپاغا سەرپ قىلسا، تولىمۇ ئەقىلسىزلىق قىلىدىغانلىقىنى ۋە بەختسىزلىك ئىچىدە زىيان ۋە ھەسرەتكە قالىدىغانلىقىنى ئەڭ ئەقىلسىز ئادەممۇ چۈشەنمەمدۇ؟
   ئەي نامازسىز ئادەم، ئەي نامازدىن ھوزۇر ئالالمايۋاتقان نەفسىم!
ئۇ ھۆكۈمدار رەببىمىزدۇر، ياراتقۇچىمىزدۇر. ئۇ ئىككى خىزمەتكار يولۇچى بولسا، بىرى تەقۋا ۋە نامىزىنى ئىشتىياق بىلەن ئوقۇيدىغان؛ يەنە بىرى غاپىل ۋە نامازسىز ئىنسانلاردۇر. ئۇ يىگىرمە تۆت ئالتۇن بولسا، ھەر كۈندىكى يىگرمە تۆت سائەتلىك ئۆمۈردۇر. ئۇ خاس باغ بولسا جەننەتتۇر. ئۇ بىكەت بولسا قەبرىدۇر. ئۇ ساياھەت بولسا، قەبرىگە، ھەشرگە ۋە ئەبەدىلككە ئۇزانغان ئىنسانىيەت سەپىرىدۇر. ھەركىشى ئەمىلىگە ۋە تەقۋا قۇۋۋىتىگە قارىتا ئۇ ئۇزۇن يولنى ئوخشىمىغان دەرىجىلەردە بېسىپ ئۆتىدۇ. بىر قىسىم ئەھلى تەقۋا زاتلار چاقماق تېزلىكىدە مىڭ يىللىق يولنى بىر كۈندە باسىدۇ؛ يەنە بىر قىسمى بولسا خىيال تېزلىكىدە ئەللىك مىڭ يىللىق مۇساپىنى بىر كۈندە تۈگىتىدۇ. قۇرئانى ئازىيمۇششان شۇ ھەقىقەتكە ئىككى ئايەت بىلەن ئىشارەت قىلىدۇ. ئۇ بېلەت بولسا نامازدۇر، پەقەت بىر سائەت ۋاقىت بەش ۋاقىت ناماز ئۈچۈن –تاھارەت ئېلىش بىلەن بىرگە يېتەرلىكتۇر.
   ئەجەبا ھەر كۈنلۈك ئۆمرىنىڭ يىگىرمە ئۈچ سائىتىنى شۇ قىسقىغىنە دۇنيا ھاياتىغا سەرپ قىلىپ، ئۇزۇن ئەبەدىي ھاياتىغا بىر سائىتىنىمۇ سەرپ قىلمىغان ئادەم، نەقەدەر زىيان تارتىدۇ، نەقەدەر ئۆزىگە زۇلۇم قىلىدۇ، نەقەدەر ئەقىلگە زىت ھەرىكەت قىلغان بولىدۇ. چۈنكى، مىڭ ئادەم قاتناشقان بىر لاتارىيە ئويۇنىغا –ئۇتۇش ئېھتىماللىقى مىڭدا بىر بولسىمۇ– مېلىنىڭ يېرىمىنى سەرپ قىلىشنى ئەقىل قوبۇل قىلىدۇ. ئەجەبا، مېلىنىڭ يىگىرمە تۆتتىن بىرىنى –ئۇتۇش ئېھتىماللىقى يۈزدە توقسان توققۇز مۇقەررەر بولغان– ئەبەدىي بىر خەزىنىگە سەرپ قىلماسلىقنىڭ نەقەدەر ئەقىل ۋە ھېكمەتكە خىلاپ ۋە نەقەدەر ئەقىلدىن يىراق ئىكەنلىكىنى ئۆزىنى ئاقىل ھېساپلىغان ئادەم چۈشەنمەمدۇ؟
   ھالبۇكى نامازدا روھ، قەلب ۋە ئەقىلنىڭ بۈيۈك راھىتى بار؛ ھەم جىسمانىي جەھەتتىنمۇ ئۇنچىلىك ئېغىر بىر ئىش ئەمەس. ھەم ناماز ئوقۇغان كىشىنىڭ باشقا مۇباھ(ساۋاپمۇ گۇناھمۇ بولمايدىغان) دۇنياۋى ئىشلىرىمۇ–ساغلام بىر نىيەت بىلەن– ئىبادەت ھۆكمىگە ئۆتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن، پۈتكۈل ئۆمۈر دەسمايىسىنى ئاخىرەت سائادىتىنى قازىنىش ئۈچۈن بىر ۋاستە قىلالايدۇ. فانى ئۆمرىنى بىر ھېساپتا باقىيلەشتۈرگەن بولىدۇ.

]]> https://nurbuliqi.com/%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%b2-%da%be%db%95%d9%82%d9%82%d9%89%d8%af%db%95/feed/ 0 ئىبادەتنىڭ ئەھمىيتى ھەققىدە https://nurbuliqi.com/138/ https://nurbuliqi.com/138/#respond Sat, 29 Apr 2017 08:00:42 +0000 https://nurbuliqi.com.com/?p=138 بۇ قەدەر ئاجىز ۋە زەئىپ، پېقىر ۋە موھتاج بولغان ئىنسان روھى ئۈچۈن تەۋھىد، تەسلىم تەۋەككۈل ۋە  ئىبادەتنىڭ نە قەدەر چوڭ بىر پايدا ئىكەنلىكىنى چۈشىنىشنى خالامسىز؟
ئاخىرەت سائادىتىدەكلا، دۇنيا سائادىتىمۇ ئىبادەتتە ۋە اﷲقا ئەسكەر بولۇشتىدۇر.


ئۈچىنچى سۆز

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ * يَا اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا

( ئى ئىنسانلار!… ئىبادەت قىلىڭلار.سۇرە بەقەرە:21)

  ئىبادەتنىڭ نەقەدەر بۈيۈك بىر تىجارەت ۋە سائادەت ئىكەنلىكىنى، كەيپ–ساپا ۋە گۇناھلارنىڭ بولسا نەقەدەر چوڭ بىر ھالاكەت ۋە ھەسرەت بولىدىغانلىقىنى چۈشىنىشنى خالىساڭ، شۇ تەمسىلىي ھېكايىگە قارا، ئاڭلا:
   بىر ۋاقىت ئىككى ئەسكەر يىراق بىر شەھەرگە بېرىش ئۈچۈن ئەمر ئالىدۇ. بىللە كېتىۋىتپ بىر يەرگە كەلگەندە يول ئىككىگە ئايرىلىدۇ. ئۇ يەردە بىر ئادەم بار بولۇپ ئۇلارغا دەيدۇ: «ئوڭدىكى يولنىڭ ھېچ زىيىنى بولماسلىق بىلەن بىرگە، بۇ يولدا ماڭغان يولۇچىلارنىڭ ئوندىن توققۇزى چوڭ مەنپەئەت ۋە راھەت كۆرىدۇ. سولدىكى يول بولسا ھېچ مەنپەئەتى بولماسلىق بىلەن بىللە ئۇ يولدىكى ئون يولۇچىنىڭ توققۇزى زىيان تارتىدۇ. ھەم ھەر ئىككى يولنىڭ ئۇزۇن–قىسقىلىقى ئوخشاش، پەقەت بىرلا پەرق باركى، ھۆكۈمەتسىز ۋە ھەربى ئىنتىزام بولمىغان سول يولنىڭ يولۇچىسى سومكىسىز ۋە قورالسىز ماڭىدۇ. كۆرۈنۈشتە بىر يەڭگىللىك ۋە ساختا بىر راھەتلىك كۆرىدۇ. ھەربى ئىنتىزام ئاستىدىكى ئوڭ يولنىڭ يولۇچىسى بولسا، قۇۋۋەتلىك تائاملار جەۋھىرى بىلەن تولدۇرۇلغان تۆت كىلولۇق بىر سومكا ۋە ھەر دۈشمەننى مەغلۇپ قىلىدىغان ئىككى كىلولۇق بىر قورال ئېلىپ مېڭىشقا مەجبۇردۇر.»
   ئۇ ئىككى ئەسكەر بۇ دانىشمەننىڭ سۆزىنى ئاڭلىغاندىن كېيىن بەختىيار بولغىنى ئوڭ يولغا ماڭىدۇ. بىر پاتمان ئېغىرلىقنى مۆرىسىگە ۋە بېلىگە يۈكلەيدۇ. بىراق قەلبى ۋە روھى مىڭلار پاتمان مىننەتلەردىن ۋە قورقۇنچلاردىن قۇتۇلىدۇ. يەنە بىر بەختسىز ئەسكەر بولسا ئەسكەرلىكنى تاشلايدۇ، ئىنتىزامغا بويسۇنغۇسى كەلمەي سولغا ماڭىدۇ. جىسمى بىر پاتمان ئېغىرلىقتىن قۇتۇلىدۇ. بىراق قەلبى مىڭلار پاتمان مىننەتلەر ئاستىدا، روھى چەكسىز قورقۇنچلار ئىچىدە ئېزىلىدۇ. ھەر كىمگە تىلەمچى ۋە ھەر نەرسىدىن، ھەر ھادىسىدىن تىترىگەن بىر سۈرەتتە سەپىرىنى داۋام قىلىدۇ، ئاخىرى بارىدىغان يېرىگە بارىدۇ، ئۇ يەردە ئاسىيلىق ۋە قاچقۇنلۇقنىڭ جازاسىنى كۆرىدۇ.
   ئەسكەرلىك نىزامىنى سۆيگەن، سومكا ۋە قۇرالىنى ئېلىپ ماڭغان ئوڭ يولنىڭ يولۇچىسى، ھىچكىمنىڭ مىننىتىنى ئالماي، ھىچكىمدىن قورقماي قەلبىي ۋە ۋىجدانىي جەھەتتىن راھەت ھالدا ماڭىدۇ. ئۇمۇ مەنزىلىگە يېتىپ بارىدۇ. ئۇ يەردە ۋەزىپىسىنى ياخشى ئورۇندىغان شەرەپلىك ئەسكەرگە مۇناسىپ بىر مۇكاپات ئالىدۇ.
   مانا ئەي ئەخمەق نەفسىم! بىلگىنكى، ئۇ ئىككى يولۇچىنىڭ بىرى، اﷲنىڭ قانۇنىغا ئىتائەت قىلىدىغان، يەنە بىرى ئاسىي ۋە ھاۋايى–ھەۋىسىگە ئەگىشىدىغان ئىنسانلاردۇر. ئۇ يول بولسا ھايات يولىدۇركى، روھلار ئالىمىدىن كېلىپ قەبرە ئالىمىدىن ئۆتۈپ ئاخىرەتكە تۇتىشىدۇ. ئۇ سومكا ۋە قورال بولسا ئىبادەت ۋە تەقۋالىقتۇر. ئىبادەتنىڭ گەرچە زاھىرىي بىر ئېغرلىقى بار، بىراق مەنىسىدە شۇنداق بىر راھەتلىك ۋە يېنىكلىك باركى تەرىپ قىلغىلى بولمايدۇ. چۈنكى بىر قۇل نامىزىدا اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلاَّ اللّٰهُ دەيدۇ. يەنى «ياراتقۇچى ۋە رىزىق بەرگۈچى (پەقەتلا اﷲتۇر) ئۇنىڭدىن باشقا يوقتۇر، پۈتۈن زىيان ۋە مەنپەئەتلەر ئۇنىڭ قولىدىدۇر، ئۇ ھەم چەكسىز ھېكمەت ئىگىسىدۇر، بوش(بىمەنە) ئىش قىلمايدۇ، ھەم چەكسىز شەپقەت ئىگىسىدۇر، ئېھسان ۋە مەرھىمىتى كۆپتۇر» دەپ ئېتىقاد قىلغانلىقتىن ھەر نەرسىدە بىر رەھمەت خەزىنىسىنىڭ ئىشىكىنى تاپىدۇ، دۇئا بىلەن چىكىدۇ. شۇنداقلا ھەر نەرسىنى ئۆز رەببىنىڭ ئەمرىگە بويسۇنغۇچى دەپ بىلىدۇ، رەببىگە ئىلتىجا قىلىدۇ. تەۋەككۈل بىلەن ئۇنىڭغا تايىنىپ ھەر مۇسىبەتكە قارشى ئۆزىنى قورغان ئىچىدىكىدەك ھېس قىلىدۇ. ئىمانى ئۇنىڭغا مۇتلەق بىر خاتىرجەملىك بېرىدۇ.
   شۇنداق، ھەر قانداق سالىھ(ياخشى) ئەمەلگە ئوخشاشلا جاسارەتنىڭمۇ مەنبەسى ئىماندۇر، ئىبادەتتۇر. ھەر قانداق گۇناھقا ئوخشاشلا قورقۇنچاقلىقنىڭمۇ مەنبەسى زالالەتتۇر(ئازغۇنلۇقتۇر). شۇڭا قەلبى نۇرلانغان سالىھ بىر قۇل ئەگەر يەر شارى بومبا بولۇپ پارتلىسىمۇ، بەلكى قورقمايدۇ، ھەتتا ئۇنىڭدا ھەيۋەتلىك بىر ئىلاھى قۇدرەت جىلۋىسىنى لەززەتلىك بىر ھەيرانلىق ئىچىدە تاماشا قىلىدۇ. ئەمما ئاتالمىش ئەقلى نۇرلانغان مەشھۇر قەلبسىز پاسىق بىر پەيلاسوپ كۆكتە بىر قۇيرۇقلۇق يۇلتۇزنى كۆرسە، يەر يۈزىدە تۇرۇپ تىترەيدۇ، «ئەجەبا بۇ باشباشتاق يۇلتۇز يەر شارىمىزغا سوقۇلۇپ كېتەرمۇ؟» دەپ ۋەھىمىگە چۈشىدۇ. (بىر ۋاقىت شۇنداق بىر يۇلتۇز سەۋەبىدىن پۈتۈن ئامېرىكا تىترىدى، نۇرغۇنلىرى كېچىسى ئەندىشىدىن ئۆيلىرىنى تەرك قىلىشتى.)
  شۇنداق، ئىنسان چەكسىز نەرسىلەرگە موھتاج بولسىمۇ، دەسمايىسى يوق دىيەرلىك… ھەمدە چەكسىز بالالارغا دۇچار بولسىمۇ، ئىقتىدارى يوق دېگۈدەكلا بىر مەخلۇق… دەسمايە ۋە ئىقتىدارىنىڭ دائىرىسى قولى يەتكەن يەرگىچىلا دېگۈدەك تاردۇر. بىراق ئارزۇ–ئۈمىدلىرى، بالا ۋە ئەلەملىرىنىڭ دائىرىسى بولسا كۆزلىرى، خىياللىرى يەتكەن يەرگىچە كەڭرىدۇر. بۇ قەدەر ئاجىز ۋە زەئىپ، پېقىر ۋە موھتاج بولغان ئىنسان روھى ئۈچۈن ئىبادەت، تەۋەككۈل، تەۋھىد ۋە تەسلىمنىڭ نە قەدەر چوڭ بىر پايدا، بۈيۈك بىر سائادەت ۋە كاتتا بىر نېمەت ئىكەنلىكنى تامامەن كور بولۇپ كەتمىگەن ئىنسان كۆرىدۇ ۋە چۈشىنىدۇ.
   مەلۇمدۇركى، زىيانسىز يول زىيانلىق يولدىن –ھەتتا ئېھتىماللىقى ئوندا بىر بولسىمۇ– ئۈستۈندۇر. ھالبۇكى بىز دەۋاتقان ئىبادەت يولى بولسا، زىيانسىز بولۇش بىلەن بىرگە ئوندا توققۇز ئېھتىمال بىلەن بىر ئەبەدىي سائادەت خەزىنىسىنى قازاندۇرىدۇ. گۇناھ ۋە كەيپ–ساپا يولى بولسا –ھەتتا پاسىق گۇناھكارلارنىڭ ئېتىراپ قىلىشى بىلەنمۇ– مەنپەئەتسىز بولۇش بىلەن بىرگە، ئوندا توققۇز ئېھتىماللىق بىلەن ئەبەدىي گۇمراھلىق ھالاكىتىنى نەتىجە بېرىدىغانلىقىنى –يالغان بولىشى ئىمكانسىز دەرىجىدە– سان–ساناقسىز پەيغەمبەرلەر، ئالىم–ئەۋلىيالار كۆرىدۇ، ئىسپاتلايدۇ، بىردەك خەۋەر بېرىدۇ.
  ئەلھاسىل: ئاخىرەت سائادىتىدەكلا، دۇنيا سائادىتىمۇ ئىبادەتتە ۋە اﷲقا ئەسكەر بولۇشتىدۇر. ئۇنداق بولسا بىز دائىم

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى الطَّاعَةِ وَالتَّوْفِيقِ

دېيىشىمىز ۋە مۇسۇلمان بولغانلىقىمزغا شۈكۈر قىلىشىمىز لازىم.

]]> https://nurbuliqi.com/138/feed/ 0 دۇئارىڭىز بولمىسا نىمە ئەھمىيىتىڭىز بار؟ https://nurbuliqi.com/%d8%af%db%87%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2-%d8%a8%d9%88%d9%84%d9%85%d9%89%d8%b3%d8%a7-%d9%86%d9%89%d9%85%db%95-%d8%a6%db%95%da%be%d9%85%d9%89%d9%8a%d9%89%d8%aa%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2/ https://nurbuliqi.com/%d8%af%db%87%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2-%d8%a8%d9%88%d9%84%d9%85%d9%89%d8%b3%d8%a7-%d9%86%d9%89%d9%85%db%95-%d8%a6%db%95%da%be%d9%85%d9%89%d9%8a%d9%89%d8%aa%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2/#respond Sun, 23 Apr 2017 08:25:26 +0000 https://nurbuliqi.com.com/?p=569 بەشىنچى نۇقتا:

  ئىماننىڭ دۇئانى ئۆزىگە قەتئىي بىر ۋاستە سۈپىتىدە تەلەپ قىلىدىغانلىقى ۋە ئىنساننىڭ يارىتىلىشى دۇئانى شىددەت بىلەن خالىغىنىدەك، جانابى ھەقمۇ «دۇئايىڭلار بولمىسا نېمە ئەھمىيىتىڭلار بار؟» مەنىسىدە ﴿قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّى لَوْلاَ دُعَاؤُكُمْ﴾(فۇرقان:77) دەپ پەرمان قىلىدۇ. ھەم ﴿اُدْعُونِى اَسْتَجِبْ لَكُمْ ﴾(مۇئمىن:60) دەپ ئەمىر قىلىدۇ.

  ئەگەر دېسەڭ: كۆپ قېتىملاپ دۇئا قىلىمىز. قوبۇل بولمايۋاتىدۇ. ھالبۇكى «ئايەت ئومۇمىيدۇر. ھەر دۇئاغا جاۋاب بار» دەيدۇ. (قانداق چۈشىنىمىز؟)

جاۋاب: جاۋاب بېرىش باشقا، قوبۇل قىلىش باشقىدۇر. ھەر دۇئا ئۈچۈن جاۋاب بېرىش بار. لېكىن قوبۇل قىلىش ۋە خالىغىنىنىڭ ئۆزىنى بېرىش جانابى ﷲنىڭ ھىكمىتىگە باغلىقتۇر. مەسىلەن: كېسەل بىر بالا چاقىرىدۇ؛

ــ ئەي، دوختۇر، ماڭا قارا! دوختۇر:

ــ كەل، نېمە تىلىكىڭ بار؟ دەپ جاۋاب بېرىدۇ. بالا:

ــ شۇ دورىنى ماڭا بەر،– دەيدۇ.

  دوختۇر بولسا يا ئەينەن خالىغىنىنى بېرىدۇ ياكى ئۇنىڭ ئەھۋالىغا ئاساسەن ئۇنىڭدىنمۇ ياخشىراقىنى بېرىدۇ ۋە ياكى كېسىلىگە زىيانلىق ئىكەنلىكىنى بىلىپ ھېچ بەرمەيدۇ.

  جانابى ﷲ، چەكسىز ھىكمەت ئىگىسى، ھازىرى نازىر(ھەر نەرسىنىڭ يېنىدا ۋە ھەر نەرسىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى) بولغانلىقى ئۈچۈن قۇلىنىڭ دۇئاسىغا جاۋاب بېرىدۇ. يالغۇزلۇق ۋە ئىگىسىزلىك دەھشىتىگە چۈشكەنلەرنى ھوزۇرىغا ئېلىپ، جاۋاب بېرىش ئارقىلىق ئۇ دەھشەتنى يوق قىلىدۇ. لېكىن ئىنساننىڭ ھەۋاپەرەست ۋە ھەۋەسكار نەفسىنىڭ ھۆكۈمى بويىچە ئەمەس، بەلكى رەببانىي ھىكمىتىگە ئاساسەن يا خالىغىنىنىڭ ئۆزىنى ياكى تېخىمۇ ياخشىراقىنى بېرىدۇ ۋە ياكى ھېچ بەرمەيدۇ.

  شۇنداق، دۇئا بىر ئىبادەتتۇر. ئىبادەتنىڭ مېۋىسى بولسا ئاخىرەتتىدۇر. دۇنياۋى مەقسەتلەر بولسا، ئۇ دۇئا ۋە ئىبادەتنىڭ ۋاقىتلىرى ھېساپلىنىدۇ. ئۇ مەقسەتلەر، ئۇ ئىبادەتنىڭ غايىلىرى ئەمەس. مەسىلەن: يامغۇر نامىزى ۋە دۇئاسى بىر ئىبادەتتۇر. قۇرغاقچىلىق ئۇ ئىبادەتنىڭ ۋاقتىدۇر. لېكىن ئۇ ئىبادەت ۋە دۇئا يامغۇرنى كەلتۈرۈش ئۈچۈن ئەمەس. ئەگەر پەقەتلا ئۇ نىيەت بىلەن بولسا ئۇ دۇئا ۋە ئىبادەت خالىس بولمىغانلىقتىن، قوبۇل قىلىنىشقا لايىق بولمايدۇ. قۇياشنىڭ پېتىشى شام نامىزىنىڭ ۋاقتى بولغىنىدەك، قۇياش ۋە ئاينىڭ تۇتۇلۇشلىرىمۇ كۇسۇف ۋە خۇسۇف نامازلىرى دېيىلگەن ئىككى مەخسۇس ئىبادەتنىڭ ۋاقىتلىرىدۇر. يەنى، كېچە ۋە كۈندۈزنىڭ نۇرانى ئايەتلىرىنىڭ نىقابلىنىشى ئىلاھىي بىر ئۇلۇغلۇقنى بىلدۈرۈشكە بىر سەۋەب بولغانلىقتىن، جانابى ﷲ قۇللىرىنى ئۇ ۋاقىتتا بىر ئىبادەتكە دەۋەت قىلىدۇ. دېمەك ئۇ ناماز (مۇنەججىم ھېسابى بىلەن ئېچىلىشى ۋە نەقەدەر داۋام قىلىشى بەلگىلىك بولغان) ئاي ۋە قۇياش تۇتۇلۇشلىرىنىڭ تۈگەپ، ئېچىلىشى ئۈچۈن ئەمەستۇر. دەل شۇنىڭدەك، قۇرغاقچىلىقمۇ يامغۇر نامىزىنىڭ ۋاقتىدۇر. بالا–مۇسىبەتلەرنىڭ بېسىۋىلىشى ۋە زىيانلىق نەرسىلەرنىڭ راھەتسىزلەندۈرىشى بەزى دۇئالارنىڭ مەخسۇس ۋاقىتلىرى بولۇپ، ئىنسان ئۇ ۋاقىتلاردا ئاجىزلىقىنى بىلىپ دۇئا بىلەن، تىلەك بىلەن ھەممىگە قادىر بولغان ﷲنىڭ دەرگاھىغا ئىلتىجا قىلىدۇ. ئەگەر دۇئا كۆپ قىلىنغان بولسىمۇ، مۈشكىلاتلار يوقالمىسا «دۇئا قوبۇل بولمىدى» دېيىلمەيدۇ. بەلكى «دۇئانىڭ ۋاقتى تۈگىمىدى» دېيىلىدۇ. ئەگەر جانابى ﷲ ئېھسان ۋە ئىنايىتى بىلەن بالالارنى يوق قىلسا نۇر ئۈستىگە نۇر، ئۇ چاغدا دۇئانىڭ ۋاقتى تۈگەيدۇ، قازا بولىدۇ (پۈتىدۇ).

  دېمەك، دۇئا ئىبادەتنىڭ ئىنچىكە بىر ھەقىقىتىدۇر.

  ئىبادەت بولسا خالىس ھالدا ﷲ ئۈچۈن بولىشى كېرەك. ئاجىزلىقنى كۆرسىتىپ دۇئا بىلەن ئۇنىڭغا ئىلتىجا قىلىش كېرەك. رۇبۇبىيىتىگە* ئارىلاشماسلىق كېرەك. قانداق ئىش بېجىرىشىنى ئۇنىڭغا تاپشۇرۇش كېرەك. ھىكمىتىگە ئىشىنىپ، رەھمىتىنى تەنقىد قىلماسلىق كېرەك.

  شۇنداق، ھەقىقەتتە ئوچۇق ئايەتلەرنىڭ بايانى بىلەن تۇراقلىق بولغىنىدەك، بارلىق مەۋجۇداتلارنىڭ ھەر قايسىسى مەخسۇس تەسبىھلەر، خۇسۇسىي ئىبادەتلەر ۋە خاس سەجدىلەر قىلغاندەك، پۈتۈن كائىناتتىن (مەۋجۇداتتىن) ﷲ دەرگاھىغا يۆنەلگەن پەقەتلا بىر دۇئادۇر. بۇ يا قابىلىيەت تىلى ئارقىلىق قىلغان دۇئادۇر. (يەنى، بارلىق ئۆسۈملۈكلەر ۋە ھايۋانلارنىڭ ھەربىرى قابىلىيەت تىلى ئارقىلىق چەكسىز بەرىكەت ئىگىسى بولغان ﷲتىن بىر شەكىل تەلەپ قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭ ئىسىملىرى ئۈچۈن مۇكەممەل ئەينەك بولۇشنى تىلەيدۇ.) ياكى يارىتىلىشتىكى ئېھتىياج تىلى ئارقىلىق قىلغان دۇئادۇر. (بارلىق جانلىقلارنىڭ ئىقتىدارلىرى يەتمىگەن زۆرۈرى ھاجەتلىرى ئۈچۈن قىلغان دۇئالىرى بولۇپ، ھەربىرى ئۇ ئېھتىياج تىلى ئارقىلىق چەكسىز ئېھسان ئىگىسى بولغان ﷲتىن ھاياتىنىڭ داۋامى ئۈچۈن رىزىققا ئوخشىغان بەزى نەرسىلەرنى تىلەيدۇ.) ۋە ياكى مەجبۇرىيەت تىلى ئارقىلىق قىلغان دۇئا بولۇپ، (قېيىنچىلىقتا قالغان ھەربىر جانلىق قاتتىق يالۋۇرۇش بىلەن دۇئا قىلىدۇ، يوشۇرۇن بىر قوغدىغۇچىسىغا ئىلتىجا قىلىدۇ، بەلكى رەھىملىك ياراتقۇچىسىغا يۈزلىنىدۇ.) بۇ ئۈچ تۈرلۈك دۇئا بىر توسالغۇ بولمىسا دائىم مەقبۇلدۇر.

  تۆتىنچى تۈرلۈك دۇئا ئەڭ مەشھۇر دۇئا بولۇپ، بىزنىڭ دۇئالىرىمىزدۇر. بۇمۇ ئىككى قىسىمدۇر.

  بىرى، ھەرىكەت ۋە ئەھۋالى بىلەن؛ يەنە بىرى، قەلب ۋە سۆزى بىلەن. مەسىلەن: سەۋەب قىلىش بىر خىل ھەرىكەت دۇئاسىدۇر. سەۋەبلەرنىڭ توپلىنىشى، نەتىجىنى پەيدا قىلىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئەھۋال تىلى ئارقىلىق نەتىجىنى جانابى ﷲتىن خالاش ئۈچۈن، تەلەپ قىلىنغان بىر ھالەتنى شەكىللەندۈرۈشتۇر. مەسىلەن: يەر ھەيدىمەك رەھمەت خەزىنىسىنىڭ ئىشىكىنى قاقماقتۇر. بۇ خىل ھەرىكەت دۇئاسى چەكسىز ئېھسان ئىگىسى بولغان ﷲنىڭ ئىسىم ۋە سۈپەتلىرىگە يۆنەلگەنلىكتىن مۇتلەق كۆپچىلىكى قوبۇل بولىدۇ.

  ئىككىنچىسى، تىل ۋە قەلب بىلەن دۇئا قىلىشتۇر. قولى يېتىشمىگەن بىر قىسىم ئېھتىياجلىرىنى تىلەشتۇر. بۇنىڭ ئەڭ مۇھىم جەھەتى، ئەڭ ئېسىل غايىسى، ئەڭ تاتلىق مېۋىسى شۇدۇر: يەنى، دۇئا قىلغان كىشى چۈشىنىدۇكى، بىرىسى بار، ئۇنىڭ قەلب خاتىرىلىرىنى ئاڭلايدۇ. ھەر نەرسىگە قولى يېتىدۇ. ھەربىر ئارزۇسىنى بىجا كەلتۈرەلەيدۇ. ئاجىزلىقىغا مەرھەمەت، مۇھتاجلىقىغا ياردەم قىلىدۇ.

  ئەي ئاجىزلىقى ۋە مۇھتاجلىقى كۆپ بولغان ئىنسان! دۇئادەك رەھمەت خەزىنىسىنىڭ بىر ئاچقۇچى ۋە تۈگىمەس بىر قۇۋۋەتنىڭ سەۋەبى بولغان بىر ۋاستىنى قولدىن چۈشۈرمە، ئۇنىڭغا يېپىش، ئىنسانىيەتنىڭ ئالايى ئىللىييىنىگە چىق. بىر سۇلتاندەك پۈتۈن مەۋجۇداتنىڭ دۇئالىرىنى ئۆز دۇئايىڭ ئىچىگە ئال. كۆپ جەھەتلىك بىر قۇل ۋە ئومۇمىي بىر ۋەكىلدەك ﴿اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ﴾ دە، كائىنات مەۋجۇداتلىرى ئىچىدە ئەڭ مۇكەممەل ماقامدا بول!

———————————————–

*رۇبۇبىيەت: «رەب»لىك. جانابى ھەقنىڭ ھەر ۋاقىت، ھەريەردە، ھەر مەخلۇقىنىڭ ئېھتىياجىنى قامداش، بېقىش، ئۇنى نىمەتلەر بىلەن تەمىنلەش، ئۆستۈرۈش، باشقۇرۇش ۋە ئىدارە قىلىش سۈپىتى.-ت

]]> https://nurbuliqi.com/%d8%af%db%87%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2-%d8%a8%d9%88%d9%84%d9%85%d9%89%d8%b3%d8%a7-%d9%86%d9%89%d9%85%db%95-%d8%a6%db%95%da%be%d9%85%d9%89%d9%8a%d9%89%d8%aa%d9%89%da%ad%d9%89%d8%b2/feed/ 0 ئىبادەتنىڭ دۇنيا سائادىتىگە سەۋەب بولىدىغانلىقىنى بىلەمسىز؟ https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d8%a8%d8%a7%d8%af%db%95%d8%aa%d9%86%d9%89%da%ad-%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%b3%d8%a7%d8%a6%d8%a7%d8%af%d9%89%d8%aa%d9%89%da%af%db%95-%d8%b3%db%95%db%8b%db%95%d8%a8-%d8%a8%d9%88/ https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d8%a8%d8%a7%d8%af%db%95%d8%aa%d9%86%d9%89%da%ad-%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%b3%d8%a7%d8%a6%d8%a7%d8%af%d9%89%d8%aa%d9%89%da%af%db%95-%d8%b3%db%95%db%8b%db%95%d8%a8-%d8%a8%d9%88/#respond Wed, 22 Mar 2017 15:01:25 +0000 https://nurbuliqi.com.com/?p=763 ﴿يَا اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِى خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ❁ اَلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ اْلاَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَاَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ فَلاَ تَجْعَلُوا لِلّهِ اَنْدَادًا وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُونَ﴾

«ئى ئىنسانلار! تەقۋادارلاردىن بولۇشۇڭلار ئۈچۈن، سىلەرنى ۋە سىلەردىن بۇرۇنقىلارنى ياراتقان پەرۋەردىگارىڭلارغا ئىبادەت قىلىڭلار. ﷲ سىلەرگە زېمىننى تۆشەك ۋە ئاسماننى بىنا قىلىپ بەردى، بۇلۇتتىن يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردى، سىلەرگە رىزىق بولۇش ئۈچۈن يامغۇر ئارقىلىق تۈرلۈك مېۋىلەرنى ئۆستۈرۈپ بەردى. ئەمدى ﷲقا شېرىك كەلتۈرمەڭلار. ھالبۇكى، سىلەر (ﷲنىڭ شېرىكى يوقلۇقىنى) بىلىپ تۇرىسىلەر.» (سۈرە بەقەرە 20-21)

مۇقەددىمە

  ئەقىدە ۋە ئىمانىي ھۆكۈملەرنى (قەلبتە) قۇۋۋەتلەندۈرۈش ۋە مۇقىملاشتۇرۇش ئارقىلىق (ئۇ جەھەتتە) پىششىق تاكامۇللىشىش ھالىتىگە ئېلىپ كېلىدىغان پەقەتلا ئىبادەتتۇر. شۇنداق، ﷲنىڭ ئەمرلىرىنى قىلىش، چەكلىمىلىرىنى قىلماسلىقتىن ئىبارەت بولغان ئىبادەت ئارقىلىق ۋىجدانىي ۋە ئەقلىي بولغان ئىمانىي ھۆكۈملەرگە كۈچ–قۇۋۋەت بېرىلمىسە تەسىرى ئاز ۋە ئاجىز قالىدۇ. بۇنىڭغا ئىسلام ئالىمىنىڭ ھازىرقى ۋەزىيىتى شاھىتتۇر.

  بەرھەق، ئىبادەت دۇنيا ۋە ئاخىرەت سائادەتلىرىگە ۋاستە بولغىنىدەك؛ ھەم تىرىكچىلىك ۋە سالىھ ئەمەل، يەنى دۇنيا ۋە ئاخىرەت ئىشلىرىنى ئىنتىزامغا سېلىشقا سەۋەبتۇر، ھەم شەخسى ۋە ئومۇمى كامالەتلەرگە ۋاستىدۇر، ھەمدە ياراتقۇچى بىلەن قۇل ئارىسىدىكى ناھايىتى يۈكسەك بىر باغ ۋە شەرەپلىك مۇناسىۋەتتۇر.

  ئىبادەتنىڭ دۇنيا سائادىتىگە سەۋەب بولىدىغانلىقىنى ئىزاھ قىلىدىغان جەھەتلەر:

  بىرىنچى: ئىنسان پۈتۈن ھايۋانلاردىن ئىمتىيازلىق ۋە ئۆزگىچە شەكىلدە، ئاجايىپ ۋە يۈكسەك بىر تۈزۈلمە بىلەن يارىتىلغاندۇر. شۇ سەۋەبتىن ئىنساندا تۈرلۈك–تۈرلۈك ئارزۇلار ۋە ئىنتىلىشلەر مەيدانغا كەلگەندۇر. مىسال: ئىنسان ئەڭ گۈزەل نەرسىلەرنى خالايدۇ. ئەڭ مۇكەممەل نەرسىلەرگە ئىنتىلىدۇ، بەك زىننەتلىك نەرسىلەرنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئىنسانىيەتكە لايىق بىر تىرىكچىلىك ۋە شەرەپ بىلەن ياشىغۇسى كېلىدۇ. شۇ ئىنتىلىشلەرنىڭ تەلىپى بويىچە، يەيدىغان، كىيىدىغان ۋە باشقا ھاجەتلىرىنى خالىغىنىدەك بىر شەكىلدە تەمىنلەش ئۈچۈن كۆپلىگەن ھۆنەر–سەنئەتلەرگە ئېھتىياجى تۇغۇلىدۇ. ئۇ كەسىپلەرنىڭ ھەممىسىگە قارىتا قابىلىيىتى بولمىغانلىقتىن، باشقا كىشلەر بىلەن «ئەمگەكتە شېرىكلىشىش»كە مەجبۇردۇر. شۇندىلا ھەر بىرىسى ئۆز ئەمگەك مېۋىلىرىنى بۇرادىرى بىلەن ئالماشتۇرش ئارقىلىق ئېھتىياجلىرىنى ياخشى تەمىن قىلالايدۇ.

  بىراق ئىنساندىكى (پايدا–ھۇزۇرغا ئىنتىلگۈچى) قۇۋۋەئى شەھەۋىييە، (زىيان ۋە قىيىنچىلىقتىن قاچقۇچى) قۇۋۋەئى غەزابىييە ۋە (توغرا–خاتانى ئايرىغۇچى) قۇۋۋەئى ئەقلىييە ھېسلىرى ياراتقۇچى تەرىپىدىن (يارىتىلىش جەھەتتە) چەكلەنمىگەنلىكتىن ۋە ئىنساننىڭ جۈزئىي ئىختىيارى ئارقىلىق تاكامۇللىشىشىنى تەمىن قىلىش ئۈچۈن بۇ ھېسلار ئەركىن قويۇۋېتىلگەنلىكتىن، ئۇ ئالاقە ۋە مۇئامىلىلەردە زۇلۇم ۋە دەخلە–تەرۇزلار ئوتتۇرىغا چىقىدۇ.

  بۇ دەخلە–تەرۇزلارنى كونترول قىلىش ئۈچۈن ئىنسانىيەت جامائەتلىرى ئۇ ئەمگەك مېۋىلىرىنى ئالماشتۇرۇشتا ئادالەتكە مۇھتاج بولىدۇ. بىراق ھەر شەخسنىڭ ئەقلى ئۇ ئادالەتنى دەل ئىدراك قىلىشتىن ئاجىز بولغانلىقتىن ئومۇمى بىر ئەقىلگە ئېھتىياج تۇغۇلىدۇ، شۇندىلا شەخسلەر ئۇ ئومۇمى ئەقىلدىن (ئېتىرازسىز) پايدىلىنالايدۇ. ئۇ خىل ئومۇمى ئەقىلمۇ پەقەتلا قانۇن شەكلىدە بولىدۇ، ئۇنداق قانۇنمۇ پەقەتلا شەرىئەتتۇر.

   كېيىن ئۇ شەرىئەتنىڭ تەسىر، ئىجرا ۋە تەتبىقىنى تەمىن قىلىدىغان بىر رەھبەر ۋە مۇراجىئات قىلىنغۇچى لازىمدۇر. ئۇمۇ پەقەتلا پەيغەمبەردۇر. پەيغەمبەر بولغان زاتنىڭمۇ ئىچكى ۋە سىرتقى جەھەتتىن خەلققە قارىتا بولغان ھاكىمىيىتىنى داۋام قىلدۇرۇش ئۈچۈن ماددى ۋە مەنىۋى يۈكسەكلىككە ۋە بىر ئۆزگىچىلىككە ئېھتىياجى بولغىنىدەك، ياراتقۇچى بىلەن بولغان مۇناسىۋەت دەرىجىسىنى كۆرسىتىش ئۈچۈنمۇ بىر دەلىلگە ئېھتىياجى باردۇر. ئۇ خىل دەلىلمۇ پەقەت مۆجىزىلەردۇر.

  كېيىن ﷲنىڭ ئەمرلىرىگە ۋە چەكلىمىلىرىگە ئىتائەت ۋە بويسۇنۇشنى تەمىن ۋە تەسىس قىلىش ئۈچۈن ئۇنىڭ بۈيۈكلىكىنى زېھىنلەردە مۇقىم سىڭدۇرۇشكە ئېھتىياج باردۇر. بۇمۇ پەقەت ئەقىدىلەر ئارقىلىق يەنى، ئىمان ھۆكۈملىرىنىڭ ئىنكاسى ئارقىلىق بولىدۇ. ئىمانىي ھۆكۈملەرنىڭ قۇۋۋەتلىنىشى ۋە تەرەققى قىلىشى پەقەتلا تەكرار–تەكرار بولۇپ تۇرىدىغان ئىبادەت ئارقىلىق بولىدۇ.

  ئىككىنچى: ئىبادەت، پىكىرلەرنى چەكسىز ھىكمەت ئىگىسى بولغان ياراتقۇچىسىغا بۇراش ئۈچۈندۇر. قۇلنىڭ ئۇ ياراتقۇچىسىغا بولغان يۈزلىنىشى، ئۇنىڭغا ئىتائەت ۋە بويسۇنۇشنى نەتىجىلەندۇرىدۇ. ئىتائەت ۋە بويسۇنۇش بولسا، قۇلنى مۇكەممەل ئىنتىزام ئاستىغا كىرگۈزىدۇ. قۇلنىڭ ئىنتىزام ئاسىتىغا كىرىشى ۋە قانۇنىيەتلەرگە بويسۇنۇشى ئارقىلىق ھىكمەتنىڭ سىرى ئوتتۇرىغا چىقىدۇ. ھىكمەت بولسا، كائىنات سەھىپىلىرىدە پارلىغان سەنئەت نەقىشلىرى بىلەن ئۆزىنى كۆرسىتىدۇ.

  ئۈچىنچى: ئىنسان خۇددى ئۇلىنىش مەركىزىگە ئوخشاش، يارىتىلىشنىڭ پۈتۈن قانۇن ۋە ئىنتىزاملىرى ئۈچۈن ۋە كائىناتتىكى ئىلاھىي نىزام ۋە قائىدىلەرنىڭ جىلۋىلىرى ئۈچۈن بىر مەركەزدۇر. شۇڭلاشقا ئىنساننىڭ ئۇ قانۇنلارغا قارىتا باغ ۋە ئالاقە قۇرۇشى، ھەمدە ئۇ نىزام ۋە قائىدىلەرنىڭ ئىتەكلىرىگە يېپىشىپ ئەگىشىشى لازىمدۇر. شۇندىلا ئومۇمى بىر جەرياننى تەمىن قىلغان بولۇش بىلەن بىرگە، ئالەم تەبىقىلىرىدە ئايلىنىۋاتقان سىستىما ۋە مېخانىزىملارنىڭ ھەرىكەتلىرىگە زىتلىق قىلىش نەتىجىسىدە ئۇ مېخانىزىملارنىڭ چاقلىرى ئاستىدا ئېزىلمەيدۇ. بۇمۇ پەقەتلا ئۇ ئەمر ۋە چەكلىمىلەردىن ئىبارەت بولغان ئىبادەت ئارقىلىق بولىدۇ.

  تۆتىنچى: ئەمرلەرگە بويسۇنۇش، چەكلىمىلەردىن قېچىش سايىسىدە، بىر شەخس ئىجتىمائى ھاياتتا كۆپلىگەن ساھەلەر ۋە مەرتىۋىلەر بىلەن مۇناسىۋەتدار بولىدۇ. بولۇپمۇ دىنىي ھۆكۈملەر ۋە ئومۇمى بولغان ئىجتىمائىي ھىكمەتلەر بويىچە بىر شەخس بىر تۈر (كوللىكتىپ) ھۆكمىگە ئۆتىدۇ، يەنى ھوقۇق، شەرەپ، رەھبەرلىك، تۈزىتىش دېگەندەك كۆپلىگەن ۋەزىپىلەر بىر شەخسكە يۈكلىنىدۇ. ئەگەر ئۇ ئەمرلەرگە بويسۇنۇپ چەكلىمىلەردىن قاچقۇچى ئۇ شەخس بولمىسا ئۇ ۋەزىپىلەر تامامەن ئاياغ ئاستى قىلىنغان بولىدۇ.

  بەشىنچى: ئىنسان ئىسلامىيەت سايىسىدا، ئىبادەت تۈرتكىسى بىلەن پۈتۈن مۇسۇلمانلارغا قارىتا مەھكەم بىر مۇناسىۋەت پەيدا قىلىدۇ. قۇۋۋەتلىك بىر باغلىنىشقا ئىگە بولىدۇ. بۇلار بولسا تەۋرەنمەس بىر قېرىنداشلىققا ۋە ھەقىقى بىر مۇھەببەتكە سەۋەب بولىدۇ. ھەقىقەتتىمۇ ئىجتىمائى ھاياتنىڭ تاكاممۇل ۋە تەرەققى تېپىشىدا ئالدىنقى ۋە بىرىنچى پەشتاقلار قېرىنداشلىق ۋە مۇھەببەتتۇر.

  ئىبادەتنىڭ شەخسى كامالەتكە سەۋەب ئىكەنلىكىنىڭ ئىزاھى:

  ئىنسان جىسمانى جەھەتتە كىچىك، ئاجىز، زەئىپ بولۇشى بىلەن ھايۋانلارغا ئوخشاش بولسىمۇ، لېكىن مەنىۋى جەھەتتىن بەكمۇ يۈكسەك بىر روھ ئىگىسىدۇر. بەكمۇ چوڭ مەنىۋى قابىلىيەتكە مالىكتۇر. ھېساپسىز دەرىجىدە ئىنتىلىشلىرى ۋە چەكسىز ئارزۇلىرى باردۇر. پايانسىز دەرىجىدە پىكىرلىرى، ھەمدە پۈتمەس–تۈگىمەس دەرىجىدە شەھەۋىييە ۋە غەزابىييە ھېسلىرى مەۋجۇت. شۇنداق ئاجايىپ بىر يارىتىلىشى باردۇركى، گويا پۈتۈن تۈرلەر ۋە ئالەملەرگە بىر «كىچىك خۇلاسە» شەكلىدە يارىتىلغاندۇر.

  ئەنە شۇنداق بىر ئىنساننىڭ ئۇ يۈكسەك روھىنى تەرەققى قىلدۇرغان ئىبادەتتۇر. مەنىۋى قابىلىيەتلىرىگە كامالەت قازاندۇرغان ئىبادەتتۇر. ئىنتىلىشلىرىنى پەرقلەندۈرۈپ پاك ھالغا كەلتۈرگەن ئىبادەتتۇر. ئارزۇ–ئۈمىدلىرىنى ئەمىلىلەشتۈرگەن ئىبادەتتۇر. شەھەۋىييە ۋە غەزابىييە ھېسلىرىنى چەك ئاستىغا ئالغان ئىبادەتتۇر. ئىچكى ۋە سىرتقى ھېس ۋە تۇيغۇلىرىنى كىرلىتىدىغان تەبىئەت داتلىرىنى تازىلايدىغان ئىبادەتتۇر. ئىنساننى تەقدىرىدە مۇمكىن بولغان ئەڭ يۈكسەك دەرىجىگە چىقارغۇزغان ئىبادەتتۇر، قۇل ۋە ﷲ ئوتتۇرىسىدىكى ئەڭ بۈيۈك ۋە ئەڭ نازۇك باغ پەقەتلا ئىبادەتتۇر. بەرھەق، ئىنسانىي كامالەتنىڭ ئەڭ يۈكسىگى شۇ باغ ۋە شۇ مۇناسىۋەتتۇر.

  ئەسكەرتىش: ئىبادەتنىڭ روھى ئىخلاستۇر. ئىخلاس بولسا، قىلىنغان ئىبادەتنىڭ پەقەتلا ئەمر قىلىنغانلىقى ئۈچۈن قىلىنىشىدۇر. ئەگەر باشقا بىر پايدا ياكى بىر ھىكمەت ئىبادەتكە بىردىنبىر سەۋەب بولۇپ قالسا ئۇ ئىبادەت باتىلدۇر (خاتادۇر.) ئۇ پايدىلار ۋە ھىكمەتلەر پەقەتلا (ئۇ ئىبادەتنى قەلبىدە) ئۈستۈن كۆرۈشكە سەۋەب بولسا بولىدۇ. بىراق (ئۇ ئىبادەتنى قىلدۇرىدىغان) بىردىنبىر سەۋەب بولسا بولمايدۇ.

]]> https://nurbuliqi.com/%d8%a6%d9%89%d8%a8%d8%a7%d8%af%db%95%d8%aa%d9%86%d9%89%da%ad-%d8%af%db%87%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%b3%d8%a7%d8%a6%d8%a7%d8%af%d9%89%d8%aa%d9%89%da%af%db%95-%d8%b3%db%95%db%8b%db%95%d8%a8-%d8%a8%d9%88/feed/ 0