*ھەبىبى رەببىلئالەمىين: ئالەملەرنىڭ رەببى ئەڭ سۆيگەن زات رەسۇلەللاھ، ھەبىبۇللاھ.

**ئادەتۇللاھ: تەبىئەت دۇنياسىدا ﷲ ئىرادىسى بىلەن ئورۇنلاشتۇرۇپ كونترول قىلماقتا بولغان فىترىي قانۇنىيەتلەر. («تەبىئىي قانۇنىيەتلەر» دېيىش خاتادۇر.)

—————————————————–

  تۆتىنچى سوئال: ئەھلى زالالەتنىڭ قازانغان مۇۋەپپەقىيەتلىرى ۋە كۆرسەتكەن قۇۋۋەتلىرى، ھەمدە ئەھلى ھىدايەتكە قارشى غالىبىيەتلىرى كۆرسىتىدۇكى، ئۇلار بىر قۇۋۋەتكە ۋە بىر ھەقىقەتكە تايىنىۋاتىدۇ. دېمەك يا ئەھلى ھىدايەتتە زەئىپلىك بار، ياكى ئۇلاردا بىر ھەقىقەت بار؟(دېيىش توغرىمۇ؟)

  جاۋاب: ھاشا… ئۇلاردىمۇ ھەقىقەت يوق ۋە ئەھلى ھەقتىمۇ زەئىپلىك يوق. ئەپسۇسكى، نەزەر دائىرىسى تار، مۇھاكىمىسىز بىر قىسىم ئاۋام خەلق ئىككىلىنىپ ۋەسۋەسىگە چۈشۈۋاتىدۇ ۋە ئەقىدىلىرىگە زىيان يېتىۋاتىدۇ. چۈنكى دەيدۇكى: «ئەگەر ئەھلى ھەقتە تامامەن ھەق ۋە ھەقىقەت بولغان بولسا، بۇ قەدەر مەغلۇپ بولمايتتى ۋە خورلۇق تارتمايتتى. چۈنكى ھەقىقەت قۇۋۋەتلىكتۇر. اَلْحَقُّ يَعْلُو وَلاَ يُعْلَى عَلَيْهِ^ دېگەن ئاساسىي قائىدىگە بىنائەن، قۇۋۋەت ھەقتىدۇر. ئەگەر ئۇ ئەھلى ھەققە قارشى غالىب كەلگەن ئەھلى زالالەتنىڭ ھەقىقىي بىر قۇۋۋىتى ۋە بىر تايىنىش نۇقتىسى بولمىغان بولسا، بۇ دەرىجىدە غەلىبە ۋە مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشەلمەسلىكى كېرەك ئىدى»؟

  جاۋاب: ئەھلى ھەقنىڭ مەغلۇبىيىتى قۇۋۋەتسىزلىكتىن، ھەقىقەتسىزلىكتىن كەلمىگەنلىكى يۇقىرىقى ئىشارەتلەردە قەتئىي ئىسپات قىلىنغىنىدەك، ئەھلى زالالەتنىڭ غەلىبىسى قۇۋۋەتلىرىدىن، ئىقتىدارلىرىدىن ۋە تايىنىش نۇقتىسى تاپقانلىقىدىن كەلمىگەنلىكى يەنە ئۇ ئىشارەتلەردە قەتئىي ئىسپات قىلىنغانلىقتىن بۇ سوئالنىڭ جاۋابى يۇقىرىقى ئىشارەتلەرنىڭ خۇلاسىسىدۇر. پەقەت بۇ يەردە بەزى ھىيلىلىرىگە ۋە قوللانغان بىر قىسىم قوراللىرىغا ئىشارەت قىلىمىز:

  مەن ئۆزۈم قايتا–قايتا كۆردۈمكى، يۈزدە ئون بۇزغۇنچى يۈزدە توقسان سالىھ ئىنسانلارنى مەغلۇپ قىلىۋاتاتتى. ھەيرانلىق بىلەن قىزىقتىم. تەتقىق قىلغاندىن كېيىن قەتئىييەن چۈشەندىمكى، ئۇ غەلىبە قۇۋۋەتتىن، قۇدرەتتىن كەلمەيۋاتىدۇ، بەلكى بۇزۇشتىن، پەسلىكتىن، پىتنە–پاساتتىن ۋە ئەھلى ھەقنىڭ ئىچىدىكى ئىختىلاپتىن پايدىلنىشتىن، ھەمدە ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئىختىلاپ تۇغدۇرۇشتىن ۋە ئۇلارنىڭ ئاجىز ھېسسىياتلىرىنى ئىشلىتىشتىن، مەنفىي تەلقىنلەردىن، ھەمدە نەفسانىي ھېسلىرىنى ۋە شەخسىي غەرەزلەرنى ھەرىكەتكە كەلتۈرۈشتىن، ئىنساننىڭ ماھىيىتىدىكى زىيانلىق مەدەنلەر ھۆكمىدە بولغان ناچار قابىلىيەتلەرنى ئىشلەتكۈزۈشتىن، شان–شەرەپ نامىدىن رىياكارلىق بىلەن نەفىسنىڭ فىرئەۋىنلىقىنى پەپىلەشتىن، شۇنداقلا ۋىجدانسىزلارچە بۇزغۇنچىلىقلىرىنى كۆرۈپ ھەممە ئادەمنىڭ قورقۇشىدىن كېلىۋاتىدۇ. ھەم شۇنىڭغا ئوخشاش شەيتانىي ھىيلىلەر ۋاستىسى بىلەن ۋاقتىنچە ئەھلى ھەق ئۈستىدىن غەلىبە قىلىدۇ. ئەمما ﴿وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ﴾(ئاقىۋەت تەقۋادارلارغا مەنسۇپ) سىرى بىلەن، اَلْحَقُّ يَعْلُو وَلاَ يُعْلَى عَلَيْهِ دەستۇرى بىلەن: ئۇلارنىڭ ئۇ ۋاقىتلىق غەلبىلىرى، مەنپەئەت جەھەتتىن ئۇلار ئۈچۈن ئەھمىيەتسىز بولۇش بىلەن بىللە، جەھەننەمنى ئۆزلىرىگە، جەننەتنى ئەھلى ھەققە قازاندۇرۇشلىرىغا سەۋەبتۇر.

  مانا زالالەتتە، ئىقتىدارسىزلارنىڭ كۈچلۈك كۆرۈنۈشلىرى ۋە ئەھمىيەتسىزلەرنىڭ شۆھرەت قازىنىدىغانلىقلىرى ئۈچۈندۇركى، مەنمەنچى، شۆھرەتپەرەست، رىياكار ئىنسانلار ئاز بىر ئىش بىلەن ئىقتىدارلىرىنى كۆرسىتىش ۋە قورقۇتۇش ياكى زىيانغا ئۇچرىتىش جەھەتىدىن بىر مەرتىۋە قازىنىش نىيىتى بىلەن، نەتىجىدە كۆرۈنۈش ۋە دىققەت–نەزەرلەرنى ئۆزىگە مەزكەزلەشتۈرۈش ئۈچۈن ئەھلى ھەققە مۇخالىپلىق ۋەزىيىتىگە كىرىدۇ. ئىقتىدار ۋە قۇدرەت بىلەن ئەمەس، بەلكى تەرك قىلىپلا ۋەياكى بىر ئەھمىيەتلىك ئىش قىلمايلا تېرىغان بۇزغۇنچىلىقلار ئۇنىڭ نامىدىن دېيىلىپ، ھەممە ئادەم ئۇنىڭ گېپىنى قىلسۇن ئۈچۈنمۇ ئەھلى ھەق بىلەن قارشىلىشىدۇ. شۇنداق شۆھرەت ساراڭلىرىدىن بىرىسى نامازگاھنى ناپاك قىلىپتۇ، مەقسىدى ھەممە ئادەم ئۇنى تىلغا ئېلىپ گېپىنى قىلىشى ئىكەن. ھەتتا كىشىلەر لەنەتلەر بىلەن ئۇنىڭ گېپىنى قىلىشقان بولسىمۇ، شۆھرەتپەرەستلىك ھېسسى بىلەن بۇ لەنەتلىك شۆھرەتتىن سۆيۈنگەنىكەن، دەپ بۇ مىسال تىللاردا كېزىپ يۈرىدۇ.

  ئەي باقىي ئالەم ئۈچۈن يارىتىلغان ۋە فانىي ئالەمگە مۇپتىلا بولغان ئىنسان! ﴿فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَ اْلاَرْضُ﴾(دۇخان:29) ئايىتىنىڭ سىرىغا دىققەت قىل، قۇلاق سال! نېمە دەۋەتقانلىقىغا قارا! ئېنىق مەنىسى بىلەن پەرمان قىلىدۇكى: «زالالەت ئەھلىنىڭ ئۆلىشى بىلەن ئىنسان بىلەن ئالاقىدار بولغان ئاسمانلار ۋە زېمىن ئۇلارنىڭ مىيىتلىرى ئۈستىدە يىغلىمايدۇ، يەنى ئۇلارنىڭ ئۆلىشى بىلەن مەمنۇن بولىدۇ.» ئەمما ئىشارىي مەنىسى بىلەن ئىپادە قىلىدۇكى: «ھىدايەت ئەھلىنىڭ ئۆلىشى بىلەن ئاسمانلار ۋە زېمىن ئۇلارنىڭ مىيىتلىرى ئۈستىدە يىغلايدۇ، ئۇلارنىڭ پىراقىنى خالىمايدۇ.» چۈنكى، ئەھلى ئىمان بىلەن پۈتكۈل كائىنات ئالاقىداردۇر ۋە ئۇنىڭدىن مەمنۇن بولىدۇ. ئىمان بىلەن كائىناتنىڭ ياراتقۇچىسىنى بىلگەنلىكى ئۈچۈن، كائىناتنىڭ(مەۋجۇداتىنىڭ) قىممىتىنى تەقدىرلەپ، ھۆرمەت ۋە مۇھەببەتلىرىنى كۆرسىتىدۇ. زالالەت ئەھلىگە ئوخشاش ھاقارەت قىلمايدۇ، مەنىۋى ئاداۋەت ساقلىمايدۇ.

  ئەي ئىنسان، ئويلان! سەن خالىساڭمۇ، خالىمىساڭمۇ ئۆلىسەن. ئەگەر نەفىس ۋە شەيتانغا ئەگەشسەڭ، سېنىڭ قوشنىلىرىڭ، بەلكى ئۇرۇق–تۇغقانلىرىڭ سېنىڭ يامانلىقىڭدىن قۇتۇلۇشتىن خۇشال بولىدۇ. ئەگەر ئەئۇزۇ بىللاھى مىنەششەيتانىررەجىم دەپ، قۇرئان ۋە ھەبىبى رەھمانغا (ئەلەيھىسسالاتۇ ۋەسسالام) ئەگەشسەڭ، ئۇ چاغدا ئاسمانلار ۋە زېمىن ۋە مەۋجۇداتلار (ھەركىمنىڭ دەرىجىسىگە نىسبەتەن بولغىنىدەك)، سېنىڭ دەرىجەڭگە قارىتا سېنىڭ دۇنيادىن كېتىشىڭدىن ئازاپلىنىپ، مەنەن يىغلايدۇ. ئۇلۇغ بىر ماتەم بىلەن، ھەشەمەتلىك بىر ئاق يول تىلەش ئارقىلىق قەبىر ئىشىكى ئارقىلىق كىرگەن باقىي ئالەمدە سېنىڭ دەرىجەڭگە قارىتا سەن ئۈچۈن بىر گۈزەل ئىستىقبال بار ئىكەنلىكىگە ئىشارەت قىلىشىدۇ.

————————————————