بىرىنچى تەرەپ ئېتىبارى بويىچە شۇنداق بىر بىچارە مەخلۇقتۇركى، سەرمايىسى پەقەت ئىختىياردىن بىر تال چاچتەك كىچىككىنە بىر جۈزئى ئىختىيارى، ئىقتىداردىن ئازغىنە بىر كۈچ، ھاياتتىن تېز ئۆچىدىغان بىر شولا، ئۆمۈردىن تېز ئۆتىدىغان بىر مۇددەت ۋە مەۋجۇدلۇقتىن تېز چىرىيدىغان كىچىك بىر جىسىمدۇر. شۇنىڭ بىلەن بىرگە كائىناتنىڭ تۈرلۈك تەبىقىلىرىدە يېيىلغان چەكسىز تۈرلەرنىڭ ھېساپسىز ئەزالىرى ئىچىدە نازۇك، ئاجىز بىر شەخس بولۇپ ھېساپلىنىدۇ.

   ئىككىنچى تەرەپ ئېتىبارى بىلەن، بولۇپمۇ ئىبادەتكە قارىغان ئاجىزلىق ۋە مۇھتاجلىق جەھەتىدە ناھايىتى كەڭ دائىرىنىڭ ئىگىسىدۇر، ناھايىتى چوڭ بىر ئەھمىيىتى بار. چۈنكى، قۇدرىتى چەكسىز ۋە ئىنتايىن رەھىملىك، ھەم بايلىقى چەكسىز ۋە ئىنتايىن مەرد بولغان بىر زاتنىڭ چەكسىز جىلۋىلىرى جەم بولالايدىغان كەڭ بىر كۆرسەتكۈچى ئەينەك بولىشى ئۈچۈن، چەكسىز ھىكمەت ئىگىسى بولغان ياراتقۇچى ﷲ، ئىنساننىڭ مەنىۋى ماھىيىتىدە چەكسىز بىر ئاجىزلىق ۋە مۇھتاجلىق قويغان.

   شۇنداق، ئىنسان بىر ئۇرۇققا ئوخشايدۇ. ئۇرۇقنىڭ تۇپراق ئاستىدا ئىشلەپ ئۇ تار ئالەمدىن چىقىپ، كەڭ ھاۋا ئالىمىگە كىرىپ، ياراتقۇچىسىدىن قابىلىيەت تىلى ئارقىلىق بىر دەرەخ بولىشىنى تىلەپ، ئۆزىگە لايىق ھالدا يېتىشىپ چىقىشى ئۈچۈن، ئۇنىڭغا قۇدرەت تەرىپىدىن مەنىۋى ۋە مۇھىم سىستېمىلار، تەقدىر تەرىپىدىن ئىنچىكە ۋە قىممەتلىك پروگراممىلار بېرىلگەن. ئەگەر ئۇ ئۇرۇق ئۆزىنىڭ يامان تەبىئىتى سەۋەبلىك، ئۇنىڭغا بېرىلگەن مەنىۋى سىستېمىلارنى تۇپراقتىكى بەزى زىيانلىق ماددىلارنى ئۆزىگە تارتىش ئۈچۈن سەرپ قىلسا، ئۇ تار يەردە، قىسقا بىر زاماندا، پايدىسىز سېسىپ، چىرىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئۇ ئۇرۇق ئۇ مەنىۋى سىستېمىلىرىنى ﴿فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى﴾(ئەنئام:95) بولغان ﷲنىڭ (تەبىئەتكە ئائىت شەرىئەت) ئەمرلىرىگە بويسۇنۇپ ياخشى قوللانسا، ئۇ تار ئالەمدىن چىقىپ يوغان بىر مېۋىلىك دەرەخ بولۇشى بىلەن بىرگە، باشتىكى كىچىك بىر پارچە ھەقىقىتى ۋە مەنىۋى روھى چوڭ بىر ئومۇمى ھەقىقەت شەكلىنى ئالىدۇ.

   دەل مۇشۇنىڭغا ئوخشاش، ئىنساننىڭ ماھىيىتىگە قۇدرەت تەرىپىدىن مۇھىم سىستېمىلار، تەقدىر تەرىپىدىن قىممەتلىك پروگراممىلار قويۇلغان. ئەگەر ئىنسان شۇ تار زېمىن ئالىمىدە، دۇنياۋى ھايات تۇپرىقى ئاستىدا ئۇ مەنىۋى سىستېمىلىرىنى نەفىسنىڭ ھەۋەسلىرىگە سەرپ قىلسا، چىرىگەن ئۇرۇققا ئوخشاش ئازغىنا بىر لەززەت ئۈچۈن، قىسقا بىر ئۆمۈردە، تار بىر يەردە قىينالغان ھالدا چىرىپ خاراپ بولىدۇ. مەنىۋى مەسئۇلىيىتىنى بەختسىز روھىغا يۈكلەپ شۇ دۇنيادىن كۆچۈپ كېتىدۇ.

   ئەگەر ئۇ قابىلىيەت ئۇرۇقىنى ئىسلامىيەت سۈيى بىلەن، ئىمان نۇرى بىلەن، ئىبادەت تۇپرىقى ئاستىدا تەربىيىلەپ، قۇرئان ئەمىرلىرىگە بويسۇنۇپ مەنىۋى سىستېملىرىنى ھەقىقىي غايىلىرىگە يۈزلەتسە، ئەلۋەتتە روھانىي ئالەم ۋە قەبىر ھاياتىدا تال ۋە شاخ چىقىرىدىغان، ھەمدە ئاخىرەت ئالەمى ۋە جەننەتتە چەكسىز كامالەت ۋە نىمەتلەرگە سەۋەب بولىدىغان بىر باقىي دەرەخنىڭ ۋە بىر دائىملىق ھەقىقەتنىڭ سىستېمىلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان قىممەتلىك بىر ئۇرۇق، ھەيران قالارلىق بىر ماشىنا(ئاپپارات)، بۇ كائىنات دەرىخىنىڭ مۇبارەك ۋە نۇرلۇق بىر مېۋىسى بولىدۇ.

   شۇنداق، ھەقىقىي تەرەققىيات (يۈكسەكلىك) بولسا، ئىنسانغا بېرىلگەن قەلب، سىر، روھ، ئەقىل، ھەتتا خىيال ۋە باشقا سېزىملارنىڭ يۈزلىرىنى ئەبەدىي ھاياتقا بۇراپ، ھەربىرىنى ئۆزىگە لايىق خۇسۇسىي بىر ئىبادەت ۋەزىپىسى بىلەن مەشغۇل قىلىشتىدۇر. بولمىسا، زالالەتتىكىلەر تەرەققىيات دەپ بىلگەن، دۇنيا ھاياتىنىڭ بارلىق ئىنچىكىلىكلىرىنىڭ ئىچىگە كىرىپ ۋە لەززەتلەرنىڭ ھەر تۈرىنى، ھەتتا ئەڭ پەس لەززەتلەرنى تېتىش ئۈچۈن بارلىق سېزىملىرىنى، قەلب ۋە ئەقلىنى نەفسى ئەممارىنىڭ^* ئەمرىگە باش ئەگدۈرۈپ، ئۇنىڭغا ياردەمچى قىلسا، ئۇ تەرەققىيات ئەمەس، بەلكى چۆكۈشتۇر. شۇ ھەقىقەتنى بىر خىيالىي ۋەقەدە شۇنداق بىر مىسال ئارقىلىق كۆردۈم:

   مەن بىر چوڭ شەھەرگە كىردىم، ئۇ شەھەردە چوڭ–چوڭ سارايلار بار ئىكەن. بەزى سارايلارنىڭ ئىشىك ئالدىغا قارىدىم. ناھايىتى جانلىق ۋە ھەشەمەتلىك تىياتىرخانىدەك كىشىنىڭ دىققەت نەزىرىنى جەلپ قىلاتتى. كىشىگە راھەتلىك بېغىشلايدىغان بىر جەزىبىدارلىق بار ئىدى. دىققەت قىلدىمكى، ئۇ ساراينىڭ خوجايىنى ئىشىك ئالدىغا كېلىپ ئىت بىلەن ئويناۋاتاتتى ۋە ئوينىشىغا ياردەم قىلىۋاتاتتى. ئاياللار باشقا ياشلار بىلەن تاتلىق سۆھبەتلەردە ئىدى. يېتىشكەن قىزلار ئۇششاق بالىلارنىڭ ئويۇنلىرىنى تەرتىپكە سېلىۋاتاتتى. دەرۋازىۋەنمۇ ئۇلارغا قوماندانلىق قىلىۋاتقاندەك بىر رېژىسسور ھالىتىدە ئىدى. ئۇ ۋاقىت بىلدىمكى، ئۇ چوڭ ساراينىڭ ئىچى قۇپ–قۇرۇق، مۇھىم ۋەزىپىلەر تەرك قىلىنغان. ئەخلاقلىرى شۇ قەدەر تۆۋەن دەرىجىگە چۈشكەنلىكى ئۈچۈن ئىشىك ئالدىدا يۇقىرىقىدەك ھالەت شەكىللەنگەن.

   ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە بىر چوڭ سارايغا دۇچ كەلدىم. كۆردۈمكى، ئىشىك ئالدىدا ياتقان ۋاپادار بىر ئىت… ئاددى، توڭ، جىمخور بىر دەرۋازىۋەن… جىمجىت بىر ھالەت بار ئىدى. ھەيران قالدىم. نېمە ئۈچۈن ئۇ ئۇنداق، بۇ مۇنداق؟ ئىچىگە كىردىم. قارىسام ئىچىدە ناھايىتى جانلىق بىر كەيپىيات… قاتمۇ–قات قەۋەتلەردە سارايدىكىلەر باشقا–باشقا مۇھىم ۋەزىپىلەر بىلەن شۇغۇللىنىۋاتاتتى. بىرىنچى قەۋەتتىكى كىشىلەر ساراينىڭ باشقۇرۇلىشىنى كۆزدىن كەچۈرىۋاتاتتى. ئىككىنچى قەۋەتتە قىزلار ۋە ئۇششاق بالىلار دەرس ئوقۇشىۋاتاتتى. ئۈستىدىكى قەۋەتتە ئاياللار ناھايىتى ئىنچىكە سەنئەت ۋە نەپىس كەشتىلەر بىلەن مەشغۇل ئىدى. ئەڭ يۇقىرى قەۋەتتە خوجايىن پادىشاھ بىلەن خەۋەرلىشىپ خەلقنىڭ ئامانلىقى ۋە ئۆزىنىڭ كامالىتى ۋە تەرەققىياتى ئۈچۈن ئۆزىگە خاس ۋە يۈكسەك ۋەزىپىلەر بىلەن شۇغۇللىنىۋاتاتتى. مەن ئۇلارغا كۆرۈنمىگەنلىكىم ئۈچۈن «رۇخسەت يوق!» دېيىشمىدى. بىر قۇر قاراپ چىقالىدىم.

   كېيىن چىقىپ قارىسام، ئۇ شەھەرنىڭ ھەر تەرىپىدە ئۇ ئىككى خىلدىكى سارايلار بار. سەۋەبىنى سورىدىم. «ئۇ ئىشىك ئالدى ھەشەمەتلىك ۋە ئىچى بوش سارايلار كافىرلار ۋە زالالەتتىكىلەرنىڭدۇر. يەنە بىرى شەرەپلىك مۇسۇلمان چوڭلىرىنىڭدۇر» جاۋابىنى ئالدىم. كېيىن بىر بۇلۇڭدا يەنە بىر سارايغا دۇچ كەلدىم. ئۈستىدە «سەئىد» ئىسمىنى كۆردۈم. قىزىقىپ تېخىمۇ دىققەت بىلەن قارىدىم. رەسىمىمنى ئۈستىدە كۆرگەندەك بولدۇم. بەكمۇ ھەيرانلىقىمدىن توۋلاپ تاشلىدىم–دە، ئەقلىم بېشىمغا كەلدى. ئېسىمگە كەلدىم.

   مانا بۇ خىيالىي ۋەقەنى ساڭا تەبىر قىلىمەن. ﷲ خەيرلىك قىلسۇن.

  ئۇ شەھەر بولسا، ئىنسانىيەتنىڭ ئىجتىمائىي ھاياتى ۋە مەدەنىي شەھرىدۇر. ئۇ سارايلارنىڭ ھەربىرى بىر ئىنساندۇر. ئۇ ساراي ئىچىدىكىلەر بولسا، ئىنساندىكى كۆز، قۇلاق، قەلب، سىر، روھ، ئەقىلگە ئوخشاش تۇيغۇلار، ھەمدە نەفىس، ئارزۇ، شەھۋەت(ئىشتىھا) ۋە غەزەپ سېزىملىرىدەك نەرسىلەردۇر. ھەربىر ئىنساندا ھەربىر سېزىمنىڭ باشقا–باشقا ئىبادەت ۋەزىپىلىرى بار، باشقا–باشقا لەززەتلىرى ۋە ئەلەملىرى بار. نەفىس ۋە ئارزۇ، ئىشتىھا(شەھۋەت) ۋە غەزەپ سېزىملىرى بىر دەرۋازىۋەن ۋە ئىت ھۆكمىدىدۇر. ئەنە شۇ يۈكسەك سېزىملارنى ھاۋايى نەفسىگە ئەگەشتۈرۈش ئەلۋەتتە تۆۋەنگە قاراپ چۆكۈشتۇر، تەرەققىيات ئەمەس. باشقا تەرەپلىرىنى سەن تەبىر قىلالايسەن.

——————————————————————-

*نەفسى ئەممارە: شەيتاننىڭ تەكلىپ ۋە ئەمرلىرىنى ئىتىرازسىز قوبۇل قىلىدىغان نەفىس. ساۋاپلىق ئىشتىن ئۈركۈپ، گۇناھقا ئامراق بولغان ھېس.-ت

سائادەت ۋە خاتىرجەملىك پەقەتلا ئىسلامىيەت ۋە ئىماندىدۇر.

ئىككىنچى سۆز

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ

(ئۇلار غەيبكە ئىشىنىدۇ.سۇرە بەقەرە:3)

   ئىماندا نەقەدەر بۈيۈك بىر سائادەت ۋە نېمەت، نەقەدەر بۈيۈك بىر لەززەت ۋە راھەت بارلىقىنى چۈشىنىشنى خالىساڭ، شۇ تەمسىلىي ھېكايىگە قارا، ئاڭلابىر ۋاقىت ئىككى ئادەم ھەم ھوزۇرلىنش ھەم تىجارەت ئۈچۈن ساياھەتكە چىقىدۇ. مەنمەنچى، بەختسىز بولغىنى بىر تەرەپكە؛ دىندار، بەختىيار بولغىنى يەنە بىر تەرەپكە ماڭىدۇ.

  مەنمەنچى ئادەم، ھەم ھاكاۋۇر ھەم شەخسىيەتچى ھەم بەتخۇي بولغانلىقتىن، بەتخۇيلۇقنىڭ جازاسى سۈپىتىدە، ئۆز نەزىرىدە بەكمۇ يامان بىر مەملىكەتكە بېرىپ قالىدۇ. قارىسا ھەر يەردە ئاجىز بىچارىلەر زالىم زومىگەر كىشىلەرنىڭ بۇزغۇنچىلىق ۋە بېسىملىرىدىن پەرياد چېكىشىۋاتقان… بارغان بارلىق يەرلىرىدە ئەنە شۇنىڭدەك قايغۇلۇق ۋە ئەلەملىك بىر ھالەتنى كۆرىدۇ. پۈتۈن مەملىكەت خۇددى بىر ماتەمخانا تۈسىنى ئالغان ئىدى. ئۇ مانا شۇنداق ئەلەملىك ۋە زۇلمەتلىك ھالەتنى ھېس قىلماسلىق ئۈچۈن ئۆزىنى مەست قېلىۋىلىشتىن باشقا چارە تاپالمايدۇ، چۈنكى ھەركىم ئۇنىڭغا دۈشمەن ۋە يات كۆرۈنىدۇ، ھەر يەردە قورقۇنچلۇق ئۆلۈكلەرنى ۋە ئۈمۈدسىزلەرچە يىغلىغان يېتىملارنى كۆرىدۇ، ۋىجدانى ئازاپ ئىچىدە قالىدۇ.

   يەنە بىر دىندار ۋە ھەقىقەتچىل كىشى بولسا، ئېسىل ئەخلاقلىق بولۇپ، ئۆز نەزىرىدە بەكمۇ گۈزەل بىر مەملىكەتكە بارىدۇ. بۇ ياخشى ئادەم بارغان ئۇ مەملىكەتتە ئومۇمىيۈزلۈك خۇشاللىنارلىق بىر ھالەتنى كۆرىدۇ. ھەر تەرەپتە بىر سۆيۈنچ، بىر داغدۇغا، بىر جەزبە، بىر ھاياجان ئىچىدىكى زىكىرخانىلار؛ ھەركىم ئۇنىڭغا دوست ۋە تۇغقاندەك كۆرۈنىدۇ. پۈتۈن مەملىكەتتە «ياشىسۇن!»، «مىڭ رەھمەت!» شوئارلىرى ئىچىدىكى ئومۇميۈزلۈك ۋەزىپىدىن بوشىنىش خۇشاللىقلىرى كۆرۈنىدۇ. شۇنداقلا «ئاللاھۇ ئەكبەر» ۋە «لائىلاھە ئىللەللاھ» سادالىرى ئىچىدە، سۆيۈنچلەر بىلەن ئەسكەرلىككە ئېلىنىش تەبرىكى ئۈچۈن دۇمباق ۋە مۇزىكا ناۋالىرى ئاڭلىنىدۇ. ئاۋۋالقى بەختسىز ھەم ئۆزىنىڭ ھەم خەلقنىڭ ئەلىمى بىلەن قايغۇدا قالغان بولسا، شۇ بەختىيار، ھەم ئۆزىنىڭ ھەم ئومۇمىي خەلقنىڭ سۆيۈنچلىرى بىلەن خۇشاللىق ۋە ھوزۇر تاپىدۇ. ھەمدە ناھايىتى مەنپەئەتلىك بىر تىجارەت قىلىۋالىدۇ، اﷲقا شۈكۈر قىلىدۇ. كېيىن ھېلىقى بەختسىز ئادەم بىلەن ئۇچرىشىپ قالىدۇ، ھالىنى كۆرىدۇ ۋە ئۇنىڭغا دەيدۇ: «سەن ساراڭ بولۇپسەن! ئىچىڭدىكى يىرگىنچلىك ھال سىرتىڭغا تەپكەن بولسا كېرەك، كۈلكىنى يىغا، ۋەزىپىدىن بوشىنىشنى بۇلاڭ–تالاڭ قىلىش دەپ ئويلاپ قاپسەن. ئەقلىڭنى بېشىڭغا ئال، قەلبىڭنى پاكلا، شۇندىلا شۇ بالا–مۇسىبەتلىك پەردە سېنىڭ نەزىرىڭدىن كۆتۈرۈلىدۇ ۋە ھەقىقەتنى كۆرەلەيسەن. چۈنكى چەكسىز دەرىجىدە ئادىل، مەرھەمەتكار، خەلقسۆيەر، ئىقتىدارلىق، ئىنتىزامپەرۋەر ۋە شەپقەتلىك بىر پادىشاھنىڭ مەملىكىتى، شۇنداقلا كۆز ئالدىمىزدا بۇ قەدەر تەرەققىيات ۋە كامالەت ئەسەرلىرى كۆرۈنۈۋاتقان بىر مەملىكەتنىڭ سېنىڭ تەسەۋۋۇرىڭدىكىدەك بولۇشى مۇمكىن ئەمەس.» شۇنىڭ بىلەن ئۇ بەدبەختنىڭ ئەقلى بېشىغا كېلىدۇ، نادامەت چېكىدۇ. «بەرھەق، مەن مەستلىكتىن ئەقلىمنى يوقىتىپتىكەنمەن، اﷲ سەندىن رازى بولسۇن، مېنى دوزاختەك بىر ھالەتتىن قۇتۇلدۇردۇڭ» دەيدۇ.
  ئەي نەفسىم! بىلگىنكى، ئاۋۋالقى ئادەم كاپىردۇر ياكى غاپىل پاسىقتۇر. بۇ دۇنيا ئۇنىڭ نەزىرىدە ئومۇمىي بىر ماتەمخانىدۇر. پۈتۈن جانلىقلار پىراق ۋە زاۋال كاچاتلىرى دەستىدىن يىغلاۋاتقان يېتىملاردۇر. ھايۋانات ۋە ئىنسانلار بولسا، ئەجەل چاڭگىلىغا چۈشۈپ، تالاپەتكە ئۇچرىغان ئىگىسىز، باشباشتاق ئەسكەرلەردۇر. تاغلار ۋە دېڭىزلاردەك چوڭ مەۋجۇداتلار بولسا روھسىز، مۇدھىش ئۆلۈكلەر ھۆكمىدىدۇر. يەنە مۇشۇنىڭغا ئوخشاش بەكمۇ ئەلەملىك، ئېزىدىغان، قورقۇنچلۇق ۋەھىمىلەر ئۇنىڭ كۇپۇر ۋە ئازغۇنلۇقىدىن مەيدانغا چىقىپ ئۇنى مەنىۋى جەھەتتىن ئازاپ ئىچىدە قويىدۇ
  يەنە بىر ئادەم بولسا مۆمىندۇر. جانابى اﷲنى تونۇيدۇ، تەستىق قىلىدۇ. ئۇنىڭ نەزىرىدە بۇ دۇنيا، مەرھەمەتلىك اﷲ زىكىر قىلىنىپ تۇرىدىغان بىر زىكىرخانە، ئادەم ۋە ھايۋان ئۈچۈن بىر تەلىم–تەربىيە ۋە چېنىقىش ماكانى، ھەمدە ئىنسى–جىنلارنىڭ ئىمتىھان مەيدانىدۇر. بارچە ھايۋان ۋە ئىنسانلارنىڭ ئۆلۈملىرى بىر بوشىنىشتۇر. يەنى ھايات ۋەزىپىسىنى تاماملىغانلار، بۇ فانىي ئالەمدىن –مەنىۋى جەھەتتىن خوشال ھالدا– غەۋغاسىز باشقا بىر ئالەمگە كېتىدۇ. شۇ ئارقىلىق يېڭى ۋەزىپىدارلارنىڭ ۋەزىپىلىرىنى ئورۇندىشى ئۈچۈن مەيدان ئېچىلىدۇ.جىمى ھايۋانلار ۋە ئىنسانلارنىڭ تۇغۇلۇشلىرى بولسا، ئەسكەرلىككە ئېلىنىپ، ئەمر ئاستىغا كىرىش ۋە ۋەزىپە بېشىغا كېلىشتۇر. جانلىقلارنىڭ ھەممىسى خۇرسەن ئەسكەرلەر ۋە مەمنۇنىيەت ئىچىدىكى دۇرۇست خىزمەتچىلەردۇر. بارلىق سادالار بولسا، يا ۋەزىپە باشلاشتىكى زىكىر، تەسبىھ، ھەمدە ۋەزىپىدىن بوشىنىشتىكى شۈكۈر، سۆيۈنچتۇر ۋە ياكى خىزمەت ھاياجىنىدىن كەلگەن كۈيلەردۇر. پۈتۈن مەۋجۇدات ئۇ مۆمىننىڭ نەزىرىدە شەپقەتلىك، ساخاۋەتلىك بولغان ئۇلۇغ پادىشاھىنىڭ سادىق بىر خىزمەتكارى، دۇرۇست بىر ۋەزىپىدارى ۋە شېرىن بىر كىتابىدۇر. يەنە بۇنىڭغا ئوخشاش كۆپلىگەن يۈكسەك، لەززەتلىك، تاتلىق ۋە گۈزەل ھەقىقەتلەر ئۇنىڭ ئىمانىدىن جىلۋىلىنىپ ئوتتۇرىغا چىقىدۇ.
  دېمەك، ئىماندا جەننەتتىكى تۇبا دەرىخىنىڭ مەنىۋى ئۇرۇقى ساقلانغان. كۇپۇردا بولسا جەھەننەمدىكى زەققۇم دەرىخىنىڭ مەنىۋى ئۇرۇقى ساقلانغان
  خۇلاسە، سائادەت ۋە خاتىرجەملىك پەقەتلا ئىسلامىيەت ۋە ئىماندىدۇر. ئۇنداق بولسا، بىز دائىما

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى دِينِ الْاِسْلاَمِ وَ كَمَالِ الْاِيمَانِ

(ئىسلام دىنىدا قىلىپ ۋە كامىل بولغان ئىماننى ئاتا قىلغان جانابى اﷲقىلا ئەلھەمدۇلىللاھ)

دېيىشىمىز لازىم.